Ik heb wel eens vaker gedacht of wat wij hoogbegaafdheid noemen misschien voortkomt uit onderdrukking van de autonomie.

Dat je, hoe je vanaf je kindertijd ook een richting opgestuurd wordt, gewoon niet bij je eigen natuur vandaan kunt zijn. En dat zich dat dan misschien is gaan uiten in extremere vormen.

Maar dat geldt weer niet voor iedereen.

Er zijn talloze mensen die gewoon volgen wat de massa doet en zij voelen zich daar prima bij.

En misschien is het ook wel ontkenning van mijn kant.

Dat het woord ‘hoogbegaafd’ gewoonweg te groot voor mij klonk. Misschien is ‘compromisloos autonoom’ beter.

Ik ben opgegroeid met ‘in dienst staan van’, dus dan zijn ‘abnormaliteiten’ en ergens uniek in zijn praktisch uit den boze bij de grijze massa.

Mijn vader was timmerman, dus ik werd automatisch naar een lts verwezen.

Maar ik kon nooit volgen. Ik kon nooit klakkeloos aannemen.

Ik kon wel mensen onterecht op een voetstuk zetten en loyaal tot in de kist zijn, maar uiteindelijk kon ik niet meer mee. Ik kon niet anders dan zelf uitvinden, zelf ontdekken.

Als iemand me ging uitleggen hoe iets werkte, liep mijn aandacht weg. Altijd gedacht dat ik dom was, dat ik het niet begreep. Maar ik moest alles zelf doen. Want als ik het zelf uitzocht, kwam het gevoelsmatig binnen en kon ik daar nog veel meer uit halen, waar een ander stopte met ontwikkelen na de uitleg.

En toch kon ik het nooit uiten. Straks vinden ze me eigenwijs. Straks komt er iemand bij me kijken om te zeggen dat ik het totaal verkeerd doe. Nou moet ik ook bekennen dat ik een bom van verlegenheid was, dus iedere vorm van middelpunt was een drama.

Uiteindelijk, na jaren flink koppig vasthouden aan de ‘verantwoordelijkheden’ die ik als man in juiste banen moest leiden en waar in zeven jaar tijd de burn-outs en overspannenheid steeds dichter op elkaar kwamen, kon ik niet anders meer dan loslaten in de grootste zin van het woord.

Hoe gedienstig, nederig ik ook in de maatschappij stond, het was nooit goed genoeg.

Toen begon ik te schilderen. Terwijl ik als kind wel tekende, maar het nooit goed genoeg was. Uiteindelijk stopte ik omdat ik niet meer op papier kreeg hoe ik het in mijn hoofd had.

Eerder, in de tijd dat ik nog voor bedrijven werkte, lukte het wel eens om iets te schilderen, maar had ik de ruimte in mijn hoofd niet om vrijuit te gaan. Maar nu, bijna drie jaar geleden, kwam er iets uit mij wat ik niet begreep: dat ik een stilleven maakte, de glans op de pot schilderde en vol onbegrip begon te huilen.

Kan ik dit?!

En aan de andere kant had ik altijd de gedachte:

Als ik dit kan, is er meer mogelijk!

Dat is er nog steeds na ieder schilderij.

Het is nu wel zo dat ik steiger als een meer ervaren schilder mij gaat vertellen hoe ik iets anders of het kan verbeteren. Daar komt niemand aan. In het begin wilde ik me daar wel eens in schikken, maar werd ik na het aanpassen ontzettend boos, want dan was het mijn schilderij niet meer. Alleen vanuit mij kan het van mij blijven.

Zonder verhaal geen schilderij. Daarom vrees ik ook nooit voor een gebrek aan inspiratie.

Zolang ik op mijn pad blijf, blijft dat stromen en dat gaat niemand meer tegenhouden. Ik heb iets te vertellen. En ik denk ook dat dat het doel is van vele hoogbegaafden of compromisloos autonomen.

En voor iemand zoals ik, die altijd een verschrikkelijk laag zelfbeeld heeft gehad en nog steeds niet bijzonder is, ik ga lekker ontdekken wat er in mij zit en misschien kan ik dan nog hele bijzondere dingen doen. Maar nooit vanuit ego, nooit groter dan ik zelf ben!

Dennes Maas, kunstenaar.

© Tekst Dennes Maas | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld Corrie Grupstra van Byldwurk | Stichting Hoogbegaafd!