Op school werd dat al zichtbaar. Jij kwam met antwoorden die klopten, maar niet volgens het voorgeschreven stappenplan. Je zag het geheel, terwijl er werd gevraagd om de route. Dat maakte je niet fout, maar wel onzichtbaar.

Non-lineair denken

Later herhaalde dit zich in gesprekken. Je dacht associatief, bewoog van idee naar idee, herkende patronen die voor jou vanzelfsprekend waren, maar voor anderen soms te snel gingen. Niet omdat je chaotisch was, maar omdat je denken non-lineair verliep.

Veel hoogbegaafde mensen herkennen dit. Niet omdat ze vastlopen, velen functioneren prima, maar omdat ze zich voortdurend aanpassen. Ze matigen hun tempo, filteren hun gedachten, temperen hun intensiteit. Een buitenkant die meedraait en een binnenkant die net iets anders werkt.

Pas wanneer je begrijpt hoe jouw denken is opgebouwd, vallen de puzzelstukjes op hun plaats. Niet als etiket, maar als inzicht. Wat eerst ’te veel’ leek, blijkt eenvoudigweg een andere manier van verwerken.

Systemen voor lineaire denkers

Het probleem zit meestal in systemen die vooral zijn ingericht op lineair denken: vaste stappen, eenduidige antwoorden, voorspelbare routes. Daar passen non-lineaire denkers niet altijd naadloos in, en juist omdat ze zich zo goed weten aan te passen, blijven ze vaak onzichtbaar.

Mijn eigen ontdekking bracht één fundamenteel inzicht: mijn manier van denken is een variatie.

Daar wilde ik iets mee. Ik ontwikkelde mijn manier van kijken en zien. Uit interesse en om zichtbaar te maken dat hoogbegaafdheid vele vormen kent, ook de stille, aangepaste, niet-opvallende.

Niet iedereen die hoogbegaafd is, blinkt direct uit. En niet iedereen loopt vast. Maar herkenning kan veel betekenen.

Juist daarom doen verhalen ertoe. Ze maken zichtbaar hoeveel vormen hoogbegaafdheid kan aannemen en hoeveel mensen zich daarin kunnen terugvinden.

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Emmy Stelling-van Looij | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld via Unsplash | Stichting Hoogbegaafd!

The post Van chaos naar herkenning: een andere blik op hoogbegaafdheid appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

Ik groei op in het dorp in de baai van mijn geboorteland. Mijn omgeving ken ik door en door. Ik ken mijn plaatsen en mijn stekkies. Niet alles is altijd even fraai. En keer op keer dezelfde pracht wordt uiteindelijk saai.

Het verlangen om mezelf te ontdekken wordt alsmaar groter. Anderen verklaren mij voor gek. Maar ik weet diep in mijn hart: ik hoor hier niet. Ik bén die anderen niet. Ik deel niet dezelfde ambities, noch hetzelfde gedachtegoed. Ik wil wereldrijk zien, wat ik ook op mijn pad tegenkom! Het is het risico dat ik móét nemen, anders zal ik mezelf nooit ontdekken.

De reis naar authenticiteit

Zelden is de reis naar authenticiteit een gemakkelijke. Ik zal nooit meer dezelfde persoon zijn. Maar ik heb dan wél een verhaal te vertellen! Daarom verlaat ik mijn thuishaven in mijn zelfgemaakte papieren boot vol gedachten en gedichten. Ik verdwijn achter de horizon. Voorwaarts achter de zon en de maan. Met wat geluk, verder…

In de kolkende zee des wanhoops drijf ik verloren en doelloos rond op mijn papieren boot. Maar papier wordt week en de geschreven woorden vervagen. Er is niemand die mij helpt, zoekend naar het kompas dat me naar mijn bestemming voert. Maar wáár is mijn bestemming eigenlijk? Wát is precies mijn bestemming? Ik zoek een antwoord op de vragen die ik mezelf stel. Verwar ik dit dan niet met een doelstelling?

Ik voel me ongelooflijk verloren. Ik raas wild, als de storm. Ik bén mijn eigen storm. Ik ben uitgeput en dreig te verdrinken. Het heeft geen zin me te verzetten, dat kost teveel energie. Ik laat me voeren naar waar de wind en water mij brengt. Ik spoel aan, het water gaat over in het zand. Ik sta op en start mijn échte reis. De eerste voetstap van een mars der miljoenen passen.

Het kruispunt

Daar, in de verloren vlakten van de woestenij. In een eindeloze woestijn, een onvruchtbaar landschap getekend door eeuwenlange veranderingen der aarde, sta ik moe en uitgedroogd op een stoffig kruispunt. Aansluitend op de lange rechte weg waar ik vandaan kwam, was mijn richting altijd bekend. Een dorre omgeving, een verlaten houten huis dat al decennia is beroofd van haar bewoners.

De enige verandering is het langzame verval door de rusteloze, gortdroge wind in de schrijnende, wolkeloze zon. De wind, die vreemd genoeg het geestverlaten, het oneindig uitzichtloze ijselijk en ijskoud benadrukt. De andere paden, half bedekt door het vruchteloze zand, voorspellen een onzekerheid. Waar zullen deze toe leiden? Een mogelijke verergering van de situatie? Of een stap in de goede richting van mijn levensreis?

Het tafereel belooft in alle opties niet veel goeds; het maakt me onzeker. Welke kant ga ik op? Ik mijmer over mijn keuze, maar ik realiseer: als ik nú niet kies, kom ik ook niet verder. Ik kom al zó enorm van verre. Opgeven is een keuze zonder optie. Alles zou voor niets zijn geweest. Ik schuil voor het snijdende zand, tot mijn gedachten zijn uitgekristalliseerd. Tot ik eindelijk de moed heb verzameld om door te gaan.

Een gefragmenteerde eenheid

Ik sta in de tocht van een lege, donkere kamer dat bijna afgesloten lijkt van het zonlicht. Waar eerst leven was, is nu nog maar een geheugen. Een strelende, luwende tocht door de stoffelijke resten van de beschermende gordijnen en hun subtiele gepiep aan de roede, kondigen een zekere stilte aan. Die maant de gedachten naar de échte ruimte, met alle tijd voor relativeren, zonder kijkers en juryleden uit het dagelijks leven. Anoniem ga ik een uitnodigend, maar ook een noodzakelijk intens gesprek aan met mezelf.

Nee, nee, nee géén zelfmedelijden! Maar wél een lijden dat aandacht vraagt. Zij vraagt al jarenlang ongehoord om troost en begrip, waar ze het van haar omgeving niet kreeg. Ik besef: zij kreeg het na al die tijd het ook niet van mij. Natuurlijk! Na eindeloze smeekbedes zou ik ook verbitterd zijn! Zoals gebroken glas van een spiegel, waarvan de segmenten door een geweldige val verbrijzeld in huis liggen. Daar, op de vloer… in de lege kamer. Geen eenheid, door versplintering gescheiden. Zij getuigen van de sporen van een leed, diep doorleefd. De overgebleven scherven zijn grijs van verwaarlozing, waar de regen tegen de ramen niet meer in staat is om de mooie verhalen te vertellen op een neerslachtige dag. Zij zijn nu een symfonie van de melancholie van verloren kansen en verwaarlozing.

Ik zie mezelf gefragmenteerd terug, net zo gebroken en ongelukkig. Het ís confronterend… en reflecterend. Misschien nog wel krachtiger in haar potentie dan toen de spiegel nog heel was.

Ergens vormen de scherven de behoefte om weer een eenheid te vormen. Misschien als een kunstwerk, als een bewonderenswaardige versie. Eindelijk, eindelijk, ein-de-lijk gezien als pracht in wat zij al die tijd al behuisde. Anders dan toen de spiegel nog heel was, maar niet minder fraai.

Gedachten krijgen de vrije hand. In het hier en nu is de vrijheid van gedachten dáár! Waar gedachten anders verstikt werden, krijgen ze nu de ademruimte. Maar voor ik écht vrij kan zijn, is er eerst de pijn: zij claimt nú haar bestaansrecht op, op haar zeldzame en kostbare gelegenheid, gevoeld als de enige kans, geprikkeld door de vloek der duizend naalden.

Laat het los, nu. Laat het eruit. Laat het allemaal gaan…

Het is oké om te haten. Het is oké om boos te zijn. Het is oké om te huilen. Je bent alleen en ik haat mezelf daarom! Je zou me ook moeten haten. Ik had je moeten zien. Maar hoe kón ik je zien als ik mezelf niet kon zien, zo stuurloos en zoveel jaren later? Zoveel jaren, keer op keer, kans op kans, zoals lentes die steeds vruchteloos in herfst veranderden. Het spijt me zó erg, maar de woorden vallen uiteen voordat ik ze kan uitspreken. Ik accepteer mijn boetedoening, mijn noodlottige vonnis… maar weet dan alsjeblieft: mijn intenties zijn oprecht. Het heeft nimmer tot doel gehad jou te treffen.

In het alleenzijn ben ik totaal vrij om eindelijk in te storten. Ik kan mezelf niet staande houden, het overweldigt me. Ik voel me door mijn knieën naar de grond zakken, terwijl ik al tranende krampachtig in elkaar kruip, als stof door mijn handen heen, op de grond vallend. Ik laat een intens verloren slaak van pijn, spijt en verdriet. Ik ben een ruïne, een puinhoop in puin. Nú ben ik pas écht klaar om te herrijzen.

Ik kijk naar buiten. Het leven gaat snel voorbij, geen acht slaand op het hier en nu in deze kamer, waar het leven elders de kans zou krijgen om heerlijk wakker te worden in het ochtendgloren, of wellicht weer een veilige thuishaven zal zijn voor een pasgeboren kind. En toch, door het universum van de paradox des levens heen, werd de ruimte gebombardeerd tot dé aangewezen plaats: als een statig symposium, een decor voor grootse doelen en epische gedachten. Maar de onzekerheid knaagt aan wat te verwachten. Hier blijven is geen optie. Verdriet moet je niet vermijden. Het heelt.

Het is tijd om te kiezen

Ik kies een doel, ik kies een pad. Een keuze zonder opties. Niet langer zal ik mijn zelfvertrouwen af laten hangen van spitsvondige opinies, de norm en de conform: wetenschappelijk verantwoorde criteria en de afwijzingen van een systeem dat eerlijkheid aanmoedigt, maar niet eerlijk ís. Ik claim mijn blauwdruk en laat de havenloze dwaler gaan. Hij is de populaire criticus die altijd zei:

Je kan het toch niet. Je bent niet goed genoeg. Je bent niets waard.

Het oordeel was altijd schreeuwend en honend aanwezig. Nu is het slechts een stil gefluister. Tranen vloeien door het leed dat eindelijk de échte aandacht krijgt. Zij vinden een weg naar de oppervlakte, waar de overtollige energie van pijn en stress eindelijk weg wassen met de tranen die de grond raken.

En dan zie je het: je hebt een geheime koers ontdekt, je hebt de sleutel in je eigen handen.

Niet vruchteloos ouder worden

Ik bevind me in een bos. De bomen staan kaal in de kille ochtend, half verhuld in een zijden wade van mist. Ze delen het leven, maar zien er grauw en vertekend uit. Ze vertellen ieder een eigen verhaal, net als ik. Ik zie herkenning, maar geen identificatie. Ik wil verder, maar een onzichtbare kracht houdt me vast, een entiteit van vertwijfeling wellicht. Deze entiteit biedt een valse veiligheid, een compromis, alsof ik op één of andere manier word afgekocht, wetende dat het bos er in de zomer fraaier uit zal zien, maar nog steeds niet uniek. Immers zal dat opnieuw vergaan. Herhalend, gestript van alle originaliteit. Nee, géén prettige gevangenschap, tot gewoonte en ouderdom het hebben geaccepteerd… mijn kostbare levensjaren vergaan dan volkomen in spijt: had ik het maar gedaan!

Ik sta niet langer toe dat ik vruchteloos ouder word tussen de bladloze bomen. Ik héb een keuze. Ik kies voor het leven, maar niet zó. Ik merk dat ik niet alleen ben. Ik word gezien. Alsof de bomen het verhaal fluisteren:

Ik hoor je, je bent zeer zeldzaam. Uniek, eigenlijk. Ik begrijp je, het komt allemaal goed! Ga! Nu het nog kan. Ik heb alle vertrouwen.

Niets houdt me tegen… en toch blijf ik staan. Ben ik niet te egoïstisch? Heb ik zélf dit vertrouwen wel? Ik merk onzekerheid op. De eerdere onzekerheid die mij bijna verdronk. Maar dit keer heb ik niets te verliezen, dus ik dúrf. Het doet me verdriet om alles zo achter te moeten laten. Ik weet de weg terug niet meer. Ik wil ook niet meer terug, maar ik ben verdwaald. Zoveel tijd en energie kostte alles. Mijn pogingen leken tot nu toe tevergeefs.

Niet langer tevergeefs

De bomen zijn platgewalst, de Aarde bruut misbruikt door de wereldproblematiek. Haar rijkdommen zijn veel te vanzelfsprekend en te veel voor lief genomen. Mijn zicht is helder, mijn geweten is rein. Maar ik weet: ik kan me nimmer meer beroepen op deze plek. Dus ik vertrek en hervat mijn reis. Gedwongen en gedreven, hopelijk in de goede richting. Hopend dat we eens een keer aardiger moeten zijn voor elkaar.

Mijn doel staat vast, mijn visie is duidelijker dan ooit. De sleutel is gezien, ik houd ‘m sterk vast. Ik móét er komen. Ik zál er komen! Gij zult geen angst voelen om dé waarheid te volgen. Nee, niet in mijn eigen perceptie, noch dat van de ander. Ik volg, in autonome wijsheid en met ijskoude vastberadenheid. Bereik ik dat wat ik zoek? Wie weet…

Ik accepteer dat ik het niet accepteer. Ik accepteer de uitkomst, wat die ook moge zijn. Maar dit keer wél op mijn eigen voorwaarden, door de zelfbewuste invloed heen. Ik bevecht zonder haat en woede. Ik leg bloot zonder rancune, maar wél de ogen openend en met mijn ogen geopend. Er zijn altijd wezens en zielen die het slechter hebben. Nee, ik neem niks meer als vanzelfsprekend aan, maar ik confronteer wél waar nodig.

In dit laatste uur,zal ik gaan waar niemand zich waagt. Vol moed én angst, waartegenover ik niet langer vijandigheid ervaar. Ik betreed de onbekende terreinen en ongerepte natuur van mijn denkbeeldige landschap. De architectuur en creatie is aan mij om te beslissen. Niemand kan dat afnemen of afbreken. Hier ligt mijn veerkracht. Daar vind ik mijn rust en mijn thuis.

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Mike Kruimel | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld via Unsplash | Stichting Hoogbegaafd!

The post Finis itinerum – Het einde van een reis appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

Ondanks de ietwat, voor mijn oudere oren, uitdagende akoestiek in deze kleinere ruimte was de sfeer opgewekt en tegelijkertijd serieus. Mensen kregen de ruimte om te landen, stil te zijn, te vertellen, te spuien en te luisteren. De centrale, lange, houten tafel bood je de mogelijkheid om te beschouwen en om deel te nemen.

Een vraag van mij over de voordelen van het hoogbegaafd zijn werd zorgvuldig doorleefd. De bijeenkomst was een oase van aandacht en openheid. De gastvrouw en gastheer rouleerden hun gesprekken door de groep waardoor vrijwel iedereen werd gezien.

Een andere mooie vraag rees op uit het gezelschap: herkennen hoogbegaafden andere hoogbegaafden, en uitzonderlijk hoogbegaafden andere uitzonderlijk hoogbegaafden* en op welk vlak ligt dan deze herkenbaarheid? Welke didactische vormen kun je bedenken bij het opzetten van een schaakclub? Waar ga ik naartoe met mijn burn-out?

Een uitspraak:

Deze maandelijkse bijeenkomsten zijn voor mij even lekker HB-tanken

en

Waar hoor ik thuis, hoogbegaafd of uitzonderlijk hoogbegaafd*?

Na dik drie uur kwamen we weer aan de oppervlakte van Utrecht. Met een hoofd vol en een verlicht, open hart, voor mij althans.

Met dank aan de stichting. Ik zie uit naar het komende Symposium en een volgende bijeenkomst.

* Gebruikt als generieke aanduiding voor zeer, uitzonderlijk en extreem hoogbegaafden (internationaal: de HEPG-gemeenschap).

Meld je hier aan voor de Samen Zijn-bijeenkomsten van Stichting Hoogbegaafd!

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Carlo Nabbe | Stichting Hoogbegaafd!

The post Verslag van de Hoogbegaafd! Samen Zijn-bijeenkomst in Utrecht op 7 maart appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

Of, vertaald in mijn eigen ruwe woorden: De ironie van ortho-paradoxaal geïnstitutionaliseerde inclusiviteit in een elitair-exclusief en meritocratisch, conformistisch systeem. Whooh! Bazinka! Laat dat even bezinken…

Geen zorgen! Hierna zal ik inbinden met het existentialistische vocabulaire, dure woorden en ‘retorisch gemaskeerde’ opvattingen, door mij samengesteld en niet door AI. Als ik iets bedenk, wil ik graag nagaan of het de betekenislading optimaal dekt die ik contextueel zoek. Daar heb ik een gevoel bij. Ik synthetiseer graag begrippen en maak ze me eigen. Als iemand met een diepgaande en analytisch divergerende kijk op zaken, kom ik graag met eigen definities. Definities die qua taal goed, existentieel plausibel zijn en de taalesthetiek niet zouden misstaan. Neologismen noemen ze dat.

Inclusie, kansen voor iedereen?

Iedereen spreekt over inclusie. Over kansen voor iedereen, over talent zien en erkennen. Maar wat als je talent hebt dat niet bij de standaard past? Wat als je anders denkt, voelt, werkt? Als je ’te zwaar’ bent en ’te veel’? Ik vind het walgelijk en fantasieloos om mijn verhaal zo te moeten openen om lezers te treffen. Daarom doe ik het ook. Want dit onderbelichte onderwerp móét eindelijk schitteren in onvervalste eerlijkheid en actualiteit.

De inclusie-paradox is de belofte dat je welkom bent, terwijl het systeem je niet echt toelaat om jezelf te zijn. Sterker nog: je gaat aan jezelf twijfelen door de retorische maskering van anderen, die ‘goedgekeurd’ zijn volgens het systeem. Dat is insinuatieve destabilisatie. Je mag er alleen een geloofwaardige of kredietwaardige uitspraak over doen als je iets hebt gepresteerd, mits je ook toegelaten wordt tot een reële kans om dat presteren te laten zien. Het liefste zou ik dat op een authentieke manier doen. Het blijkt in de praktijk echter vrij zelden voor te komen. Met een pedante, of pompeuze houding ondermijnen we degenen die het latente vermogen bezitten, mensen die in staat zijn om fundamenteel grandioze en revolutionaire ideeën te bedenken, te bouwen en uit te voeren: de zogeheten ‘visionairs’.

Ongehoorde, ongeziene mensen met diepe gaven

Dit verhaal gaat over ongehoorde en ongeziene mensen met een complexere en diepere laag met intuïtieve, noëtisch-epistemische gaven. Mensen die intrinsieke dynamismen en externe mechanismen al snappen vóór iets te hebben gelezen en daar meteen de Pandora’s box in zien. Mensen, wiens vaardigheden en kennis zich moeilijk laten ‘meten’ of concretiseren. Het gaat over mismatching en miskenning. Over potentieel dat geen thuis vindt in de werkende maatschappij en sociale hiërarchie.

“Het is tijd dat we verder kijken dan IQ-testjes, het cv, hands-on-ervaring”… en blahblahbláááh. Zeker weten, want in de praktijk blijkt maatschappelijke erkenning en mismatching toch wel een ding! Verder dan het protocol kijken. Verder dan gestandaardiseerde kwalificatie-eisen. Naar de mens erachter kijken, niet louter de afhankelijke behoefte om prestaties te concretiseren. Want als we échte inclusie willen, moeten we leren zien wat we nog niet kúnnen vastleggen.

Wat betekent de ironie van ortho-paradoxaal geïnstitutionaliseerde inclusiviteit in een elitair-exclusief en meritocratisch, conformistisch systeem nou eigenlijk?

In abstracte analogie uit de organisch-chemische voorvoegsels ortho-, meta- en para-, koos ik bewust een ongebruikelijk bijvoeglijk naamwoord: de toevoeging van het Latijnse orthos. Laat ik niet valsspelen met ‘Koekel’ en ‘kopiloot’ en ‘chatgeepeetee’, maar gewoon: zoals je het mij nú zou vragen. Dan zou ik het volgende uitleggen:

• Ironie: er zit een wrange tegenstelling én ambivalentie in het geheel.
• Ortho-paradoxaal: Ortho betekent in diepere betekenis rechtlijnig, in de context van wat eigenlijk werkelijk juist is of dé waarheid reflecteert. Terwijl ‘paradoxaal’ wijst op iets tegenstrijdigs. Samen duidt het op een systeem dat zichzelf tegenspreekt: het wil inclusief zijn, maar doet dat op een rigide, normatieve manier.
• Geïnstitutionaliseerd: Het is verankerd in beleid, structuren en opleiding, met officiële taal en conventies.
• Elitair-exclusief: Alleen een selecte groep, vaak hoogopgeleid en cultureel dominant, mag écht meedoen; zijn of haar zegje mogen doen en daarin gehoord worden.
• Meritocratisch: Je waarde wordt bepaald door prestaties, diploma’s, status, niet per sé door je menselijkheid, blauwdruktalent of perspectief.
• Conformistisch: Het in context afdwingende karakter van het moeten voldoen aan verwachtingen van je omgeving. Afwijkende stemmen worden subtiel of expliciet ontmoedigd. Je mag meedoen, zolang je je aanpast aan ‘de norm’, hoe krom de afspraken daarvan inhoudelijk ook moge lijken.

Bedenk dat ‘de norm’ door een bepaalde groep wordt bepaald, met goedaardige of kwaadaardige intenties. In een chemisch-wetenschappelijk onderzoekscentrum is de norm bijvoorbeeld een NEN-, ASTM- of ISO-voorschrift, samengesteld vanuit de kennis van geleerden. In racistische haatbewegingen zijn rassenhaat en anti-LGBTQ+ ‘de norm’. In de Tweede Wereldoorlog was het uitroeien van bevolkingsgroepen ‘de norm’. Maar ‘de norm’ kan ook iets ongrijpbaars bevatten, iets wat niet in regels is vastgelegd, maar wél een conventioneel gebruik is.

Wat voor ironie omvat mijn uitspraak?

• Zwart-wit systeem: een systeem dat zegt “iedereen hoort erbij”, maar in praktijk alleen ruimte biedt aan wie voldoet aan bepaalde lineaire criteria en normen.
• Inclusiviteit als beleidswoord, maar niet als beleefde realiteit voor mensen die buiten de gestelde predominante kaders vallen.
• Een paradoxale situatie waarin mensen worden uitgenodigd om “zichzelf te zijn”, zolang dat ‘zelf’ past binnen de gestelde verwachtingen van het systeem: in datgene waarvan men vindt dat je een beloning mag verwachten.
• Ironie die blijkt uit inclusie in aangepaste vorm: een ironie die pas ‘belicht’ wordt wanneer bijvoorbeeld ervaringsdeskundigen, neurodivergente denkers of mensen uit gemarginaliseerde groepen worden ‘geïncludeerd’. Maar alleen als ze de spreektaal, het gedrag en de visie al schakelende aanpassen aan de expliciete cultuur in plaats van dat zij spreken vanuit het lijden in ruw, onbesproken taboe. Want ‘dat willen we niet horen’. Aldus het fraaie staaltje struisvogelpolitiek.

Retorisch gemaskeerde tegenstrijdigheden

Filosofische implicaties over fundamentele vraagstukken worden geraffineerd om ze te sturen naar hén die er wat van mogen zeggen. Retorisch gemaskeerde contradicties zijn gevaarlijker dan openlijke hypocrisie, want:

• Ze onttrekken zich aan kritiek door op het moraal ingespeelde taal.
• Ze herdefiniëren de realiteit: uitsluiting wordt niet alleen geaccepteerd, maar wordt literair afgetimmerd en omgevormd tot deugd of rechtvaardiging.
• Ze vervormen het bewustzijn van deelnemers tot een wassen beeld door mensen te doen geloven dat ze in een inclusief systeem zitten, terwijl ze structureel worden buitengesloten.
• …en we weten stiekem massaal dat het gebeurt.

Ortho-paradoxale inclusiviteit is niet alleen een verankerde tegenstelling, maar ook retorisch gemaskeerd: het systeem gebruikt de taal van ethiek en vooruitgang als slagwapen om zijn uitsluitende structuur te verbergen. Inclusie wordt vaak niet gerealiseerd, maar vaak ‘gepresteerd’; profilerend gebruikt als een soort reclamemiddel. Het is populair onder organisaties om insinuatieve destabilisatie te gebruiken als provocerend middel om de ander ‘het bewijs’ te laten leveren. Vervolgens is het een middel om zichzelf in te dekken om onderhuidse subtiele discriminatie onbewijsbaar te maken door jou in diskrediet te brengen, wat je geloofwaardigheid aantast.

Vlot, spontaan en energiek, maar niet authentiek

Gedraag je vlot tijdens een sollicitatie, werk of feestje: spontaan, positief, energiek! Voorbijgaand aan authenticiteit, idiosyncrasie en realiteit. Dat wordt bij veel hoogbegaafden onder ons intens diep gevoeld. Er zijn negatieve signalen die bespreekbaarheid, openheid en zorg behoeven, wil men écht kunnen schitteren. Ze worden verinnerlijkt en chronisch, tot het punt van surrealistische opvattingen, wanneer ze langdurig worden weggemoffeld of onderdrukt door de omgeving. Of nog erger: aangepraat door een zelf. “Laat je innerlijke kompas je voeren.” Wees open, assertief en vrij, maar bovenal: niet jezelf!

Beloond worden, wanneer men maatschappelijk-sociaal gezien vindt dat dit mág. Wie bepaalt dat eigenlijk? Een elite? De wetenschappelijk gevalideerde testen? Jijzelf? Begeef ik me al niet op gevaarlijk terrein om dit zo te benoemen?

Ik ben ‘gevaarlijk’ voor de wetenschap, omdat ik fundamenteel en conceptueel patronen bevraag in waar we mee bezig zijn. Ik ben iemand die ’te veel ziet, te diep denkt, te weinig past’. Ik daag de norm uit. Ik kan zeggen dat ik hier fenomenaal in ben, maar dat is ‘arrogant’ op een sollicitatie of zelfs bij een vrijblijvend contact.

Voor de mensen die mij beter kennen, is dat heel vaak anders. Zij zeggen:

Je hebt een zeldzame gave. Jij hoort op een onderzoeksinstituut met jouw talenten. Mike, is dat niet iets? Is zus niet iets? Is zo niet iets?

Ik heb veel soorten ‘ideale functies’ de revue horen passeren, waar ik goed tot mijn recht zou komen. Multipotentialite… Zoals Emily Wapnick zou zeggen.

Kiezen voor het bekende, met hands-on ervaring

Maar ja, die hands-on hè? Hoe moet ik ervaring opbouwen als ik daar de kans en de ruimte niet toe krijg? Geen tranendal en zelfmedelijden, maar gewoon zoals de situatie is. Voor mij en voor vele anderen. Het is pijnlijk om dit bespreekbaar te maken. Maar voor wie eigenlijk? Om tegenwoordig een afspraak te maken is al een gigantisch gedoe. Dat komt door centralisatie en desocialisatie door AI, sociale media die niet sociaal zijn, en ‘gebrek aan tijd’, mits je het gevraagde diploma hebt. Bewijs van participatie om leerstof op een bepaalde manier toe te passen prevaleert boven gezond verstand en nieuwe, ‘wilde’ ideeën.

Ik heb ‘wilde’ ideeën, in plaats van goede ideeën. Het is precies dát zeldzame talent wat men pretendeert te willen, omdat ze ‘zo lastig te vinden zijn’. De lading draagt iets onzekers, iets oncontroleerbaars, iets onveiligs. Maar die wilde ideeën zijn interdisciplinair verenigd, geëxtrapoleerd, zelf geëvalueerd, al tien stappen vooruit in de uiteindelijke fysieke evaluatie en zorgvuldig aan de praktijk getoetst. Intuïtief handelen en meta-cognitief denken spelen daar een sleutelrol in, mits binnen de kaders van gezond verstand en veiligheid. Ik ‘zie’ het voor me… levendig! En dan begint de intense jacht op de bestaande kennis eromheen.

Afwijken van de norm als risico

Ik merk vaak genoeg wrange controverses in de opvattingen, perspectieven en normgeving. Dan ga ik graven, en teleurgesteld vind ik uit waar het eigenlijk op is gebaseerd. De leerhonger is intens, de nieuwsgierigheid groot! Het maakt dat ik waar ik relatief weinig van af weet in een gruwelijk tempo ontwikkel. Dit is bij veel hoogbegaafden niet vreemd, maar zelfs ernstig herkenbaar.

Jammer genoeg wordt dat vaak gezien als een ‘risico’. Iemand die kanker heeft gehad is ook ‘een risico’. Maar iemand die iedere week al rokend en zuipend barbecuefeestjes houdt en dronken de weg op schiet… dat leidt in ieder geval niet tot werkloosheid… totdat je gepakt wordt. Gelukkig is die kans klein en men is nog wel eens vergevensgezind. Een bedrijf starten en een project beginnen draagt óók risico’s en kost vaak nog veel meer aan investering. Een onderneming starten vraagt lef, maar dan toch blijkbaar ineens niet. Dit soort dingen worden op zo’n vraagmoment zelden in perspectief gebracht.

Hier lijken ‘professionals’ met een gevalideerde tunnelvisie tegenover de betrokken ‘hobbyistische dilettanten’ die het ‘gewoon weten’ te staan. Het moet geweldig zijn om de uitverkorene te zijn! Bewijsvoering is een legitiem middel, maar het wordt uit zijn context gehaald wanneer men niet openstaat voor andere invalshoeken. Ikzelf haal mijn inspiratie nog uit een troep kiezelstenen op een looppad. Men zou verbaasd zijn over hoeveel ik zag, filosofeer, redeneer, refereer, verklaar, abstract-analoog analyseer en al dat moois dat de grote geleerden ons probeerden te vertellen: alles wat begaafdheid zo begaafd maakt.

Ik ben zeker vóór het behalen van bepaalde diploma’s. Voor een chirurg, veiligheidsspecialist of toxicoloog vind ik dat zelfs cruciaal. En zonder normen als leidraad is het helemaal een zootje. Maar diploma’s behalen als bewijs van een copycatgedrag, ‘want die heeft dat zo uitgevonden’, is een bewijs van participatie, niet van begrepen semantiek. Het staat niet voor een eerlijke kans en ruimte krijgen tot expressie van dat talent… Daar ben ik dus géén voorstander van.

Voor wie de film Good Will Hunting heeft gezien: de conciërge of schoonmaker, een wiskundig genie, gaat op een gegeven moment een discussie aan met iemand uit de elite van de studenten.

Geen zelfverkozen communicatiestijl

Ik verkies overigens niet zelf die stijl van communiceren. Het is een fundamenteel aspect voor vele hoogbegaafden, laat staan uitzonderlijk en extreem hoogbegaafden. Als MBO’er geniet ik weinig geloofwaardigheid. Ik heb geen hoog IQ-testje om te overhandigen. Sterker nog: ik heb een online Stanford-Binet-test met een uitslag beneden het 16e percentiel (IQ 60-70). Maar als men eens wist wat ik wél allemaal wist, filosofeer en bedenk. En als men eens wist waar ik talent voor had… en ik ventileer dat vermogen… zou ik dan een eerlijke kans maken, denk je? Of moet ik geacteerd en met AI bewerkt keurig positief en geijkt glimlachend op een foto iets ‘interessants’ roepen, met zo’n ‘catchy’ standaard AI-vraag:

Tussen ideaal en systeem: Wat betekent inclusie écht?

Voel jij je ook …?
Herken je dit?…
Vind je dat …?

Dan volgen wat netjes geordende, geijkte raakpunten, die al 100.000 keer benoemd zijn. Ze zijn allemaal nét even anders benoemd, bij wijze van ‘creatief schrijven’. Het is een ware vervloeking voor mensen die écht kunnen schrijven, exclusief mezelf. Zie je wel? Ik wéét het heus wel… samen met talloze anderen. Alleen, dat is zo niet ‘mij’!

Uit alle meer dan 50 bladzijden aan sollicitatieacties en door alle werkgevers in mijn carrière heen, is maar één keer inhoudelijk gevraagd waarom ik mijn opleiding niet heb voltooid. Was het soms de penibele situatie waar ik thuis in zat? Het gebrek aan geld, waardoor ik alles zélf moest ophoesten voor een dure opleiding? De sabotage door pestende klasgenoten? Dat ik kapot werd gediscrimineerd? Of extreme situaties, zoals intense mantelzorg, die het zo goed als onmogelijk maakte om een voltijdopleiding te doen?

De kans krijgen

Het rare is, dat als ik mijn verhaal vertel, ik veel herkenbaarheid en erkenning vind. Maar de kans krijgen bij degenen die het voor het zeggen hebben… dat is een tweede! Het sollicitatietaboe blíjft:

Gij zult nooit kwaad spreken over uw werkgever. Nooit zult gij vertellen dat een toxische werkomgeving, micromanagement en subtiele, maar vooral slopende en hypocriete vormen van discriminatie de werkelijke redenen waren voor uw vertrek! En gij zult ook niet over uw neurodivergentie vertellen als deze heel erg bijzonder is, mits deze wordt verpakt als een bescheiden: ‘Ik ben autistisch, heb ADHD of de andere grote bekenden, en ik heb problemen’. Zelfs dan meer dan gemiddeld niet.

Spreek vooral niet in termen van begaafdheid. Dat wordt in vele opzichten nog gezien als een maatschappelijk equivalent van arrogantie. De weinigen die het wél weten te verkopen, zien al gauw de werkelijke bedoelingen van de vacature in. Het is niet zo gek dat mensen ‘downsizen’. Het is niet zo gek dat er schaamte en extreme voorzichtigheid heersen bij het naar buiten treden over begaafdheid.

Waar een analytisch, detaillistisch persoon wordt gevraagd, wordt getransformeerd in een soort:

We hadden dit wel voor ogen, maar zó….dat niet. We zoeken toch meer een generalist.

Newsflash: dít zijn pas échte analytische vaardigheden! Is die conclusiewaarde eenmaal toegekend als een harde computervariabele, kun je praten als Brugman. Je kan zeggen dat je het beide kan zijn. Maar je weet van binnen dat het een verloren strijd is. Het resultaat: de dank voor de tijd, eerlijkheid en openheid. Het was een goed en serieus gesprek. Aan enthousiasme, kennis en kunde ligt het niet, maar ze zijn bang dat ik dan niet gelukkig wordt. En misschien hebben ze nog gelijk ook.

Charismatisch solliciteren

Maar zijn er dan geen doorgroeimogelijkheden, zoals in de vacature stond? Ik ben er niet om je plaatsje in de hiërarchie te veroveren. Ik wil gewoon participeren, iets betekenen! Hoe moeilijk kan het zijn?! Blijkbaar heel erg moeilijk. Gelukkig maar, ik ben profoundly gifted (extreem hoogbegaafd), dus ik heb méér dan zat intellectueel vermogen om dat probleem op te lossen, aldus het onbesproken stigma. Ook zo’n dooddoener.

Doorgroeimogelijkheden betekent: doorgroeien is mogelijk (maar niet gegarandeerd), mits jij je precies conformistisch opstelt in de cultuur die je niet van te voren kent. En wanneer de zwaarwegende vraageisen in de vacature, daadwerkelijk door een zeldzaam talent wordt bezocht, wordt hij of zij niet zelden aan de kant geschoven. Het geeft een bittere nasmaak aan ‘gelijke kansen voor iedereen’. Want als je écht bijzonder talent zoekt, valt dit per definitie buiten het normale. Dan zóék je gewoon geen mensen die ‘normaal’ zijn.

Vaak komen deze zogeheten ‘spike-profielen’ niet zo denderend uit de bus als het gaat om charismatisch solliciteren, het precies kunnen vertellen wat ze willen horen, wanneer je de cultuur lang niet altijd van tevoren kent. Het is ook een vorm van kunst, dat zeker! Maar authentiek aan het eigene, passend bij je vaardigheden, waardoor een langdurige werkrelatie wordt gewaarborgd… dat is het helaas lang niet altijd. Als dát niet in je zit, kan je kennis hebben en oefenen wat je wil. Het dan disproportioneel zwaar te zijn om een felbegeerde kansje in de maatschappij te veroveren.

Dan maar voor jezelf beginnen? Niet iedereen verkeert in die luxe besluitpositie. Dan wordt de kans groot op het ondernemen uit statement en een soort wraakzucht, in plaats van passie: iets te moeten bewijzen. Maar dát is nu de paradoxale ironie: je hóéft niets te bewijzen!

Uitzonderlijk en extreem hoogbegaafden

Het valt me op dat veel uitzonderlijk en extreem hoogbegaafden (EPG’ers: exceptionally & profoundly gifted) die wél werk hebben én de opleiding, het behoorlijk zwaar hebben. Ideeën die misbruikt worden, gebrek aan sociale acceptatie, ondermijning van kennis en kunde, gebrek aan ruimtelijke ontwikkeling: het zijn slechts enkele voorbeelden. Het wordt dikwijls gezien alsof het niet genuine is. Want hóé zit het met iemand met een IQ van 180+? Of iemand die het specialistische talent bezit van een savant-autist, én met de snelheid van een ADHD’er, en dát nog eens diep complex op meerdere vlakken?

Een hoge prijs wordt betaald voor de hooggevoeligheid en kwetsbaarheid. Een beetje zenuwen wordt al gruwelijk intens doorvoeld, alsof je voor het eerst optreedt in een stadium van 50.000 man. Het kan je doen stotteren en dichtklappen. Of het is iets waardoor je juist intens ineengedoken zit, juist ómdat jij die begeerde positie zo graag wil hebben. Dan ‘moet je maar je emoties onder controle krijgen’. Succes daarmee!

Trucjes

Als je dan wél zo assertief bent, wordt je conformistisch-retorisch gemaskeerd en met omgedraaide psychologische trucjes geconfronteerd, zodat jij de onredelijke, de rare of de onprofessionele lijkt. Maar veel organisaties benoemen dat niet, want anders schenden ze hun eigen gedragscodes, waarin ze erkend zijn. In plaats daarvan nodigen ze niet uit en zeggen ze:

Dank voor uw reactie en interesse in onze vacature en organisatie! Wij hebben veel enthousiaste reacties van kandidaten ontvangen. Op basis daarvan hebben wij een zwaarwegende en zorgvuldige selectie gemaakt. Dit was een zeer moeilijke keuze, maar we hebben besloten dat u net niet genoeg aansluit bij de vacature. Schroom je vooral niet om op andere vacatures te solliciteren. Ook als uw ervaring of opleiding niet meteen aansluit.

Zelfs niet-begaafden zien dit meteen als een diplomatiek verkapte drogreden om het eigenlijke punt onbespreekbaar te houden. Bij de vraag waarom: geen antwoord. Bij de enkele keer dat dit wél het geval is:

U mist het vereiste diploma/uw werkervaring is onvoldoende.

Ik kan werkelijk een heel boek volschrijven over de contradicties die men daarmee schept, geschreven vanuit eigen hands-on-ervaring!

Uit wiens mond komt het?

Toen Macintosh-Apple ongekende successen had, zei Steve Jobs:

It doesn’t make sense to hire smart people to tell them what to do. We hire smart people to tell us what to do.

Deze uitspraak kreeg meteen 1000+ likes het volgende uur. Zeg ik dat, dan hoor ik:

Steve jobs is er door zijn eigen bedrijf uitgegooid en jij bent Steve Jobs niet.

De uitspraak:

The intuitive mind is a sacred gift and the rational mind is a faithful servant. We have created a society that honors the servant and has forgotten the gift. (Een intuïtieve geest is de allerhoogste gave en het rationele brein is een trouwe dienaar. We hebben een maatschappij gecreerd die de dienaar eert, maar de gave vergeten is.)

…wordt vaak aan Albert Einstein toegedicht en op sociale media meteen wijs gevonden, want Einstein zei dat en hij had een IQ van 160+. Maar de uitspraak blijkt niet van hem te zijn. Waarschijnlijk is het een uitspraak van Bob Samples, die een stuk minder bekend is. Zeg ik zoiets, dan hoor ik:

Waar is je wetenschappelijk onderbouwde bewijs van dit?

En dan durft men dit statement direct te bediscussiëren. Als ik het heb over wie echt aan de basis staat van revolutionair of uniek onderzoek, voor wie de geleerden direct zonder twijfel buigen, zijn dat in alle ironie precies die masters of art die mij ‘zien’. Dan denk ik: wat hebben we een hoop te leren!

Het goede nieuws: jullie zijn zeker niet alleen. Jullie zijn gezien, gevoeld en gehoord!

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Mike Kruimel | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld via Unsplash | Stichting Hoogbegaafd!

The post Welkom, talenten – zolang je voldoet. De hypocrisie van exclusie binnen maatschappelijke inclusiviteit appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

De hoogbegaafde heeft, vanuit zijn of haar manier van zijn, een sterke innerlijke behoefte aan vergaring van kennis en nieuwe informatie in relatie tot een onderwerp waar hun interesse en motivatie ligt. Deze onderwerpen betreffen vaak ingewikkelde en complexe zaken en ze hebben een sterke behoefte zich daarmee bezig te houden, het liefst op dagelijkse basis. De passie en beleving in het hele proces van informatie vergaren, beschouwen, verbanden leggen en dieperliggende patronen zien, en vervolgens deze onderwerpen breed en diep te willen doorgronden is daarbij groot.

Wanneer ben je een expert?

Waar hoogbegaafden zich van moeten weerhouden, is het idee dat zij op veel gebieden geen expert zouden zijn, en daarom maar uit beleefde onzekerheid, twijfel en projecties van vermeend onvermogen zich van het onderwerp af moeten wenden. De hoogbegaafde heeft een buitengewoon natuurlijk talent om terzake doende informatie in relatie tot een onderwerp op te nemen en daarin logica en patronen te herkennen, op die gronden onderwerpen in kenniselementen en facetten onder te verdelen en in samenhang en vanuit méta-cognitie te leren begrijpen.

Een onderwerp dat niet voor hen bekend is, wordt vanuit natuurlijke interesse en sterke behoefte te begrijpen en doorgronden relatief snel eigen gemaakt, en wordt vanuit een verantwoorde hoeveelheid aan aanvullende wetenschappelijke informatie, het één en ander onderbouwd, doorzien. Door verdieping en aanvulling worden ideeën en onderwerpen vanuit divergent en meta-associatief denken in brede en diepe kennisvelden vormgegeven.

Complexe informatie verwerken

Het verwerken van veel en vaak complexe informatie stilt de honger van een overactief brein dat ervaart en denkt in complexe patronen. Daarnaast hebben hoogbegaafden honger naar kennis en inzichten en willen hierin graag beleven, doorleven en er vervolgens door een sterke drang er uiting en uitdrukking aan geven. Het zit juist in die combinatie van voelen en denken en hierin ervaren, beleven en de vervolgstap bedenken en creëren, dat het hele proces juist zoveel plezier en geluk teweeg kan brengen. Dit laatste omdat de hoogbegaafde in dat bedenk- en creatieproces in zijn natuurlijke staat en manier van zijn terechtkomt en hierin intens ervaart en beleeft.

In het bedenken en creëren is het welhaast automatisch, intuïtief en volkomen natuurlijk wat er aan een stroom van ingevingen en associaties opkomt ten aanzien van een onderwerp. Het zijn de wijde en diepe associatievelden waarin een hoogbegaafde denkt, praat en intens beleeft en doorleeft. Vanuit de continue stroom van gedachten en het denken in complexe associatievelden kunnen buitengewoon originele en diepzinnige ideeën, originele creaties en nieuwe theorieën tot stand komen. Het zijn deze briljante ideeën, creaties en theorieën die uit lineair inductief en lineair deductief denken nooit tot stand zouden kunnen zijn gekomen.

Knap of gewoon iets dat met gemak komt?

Een hoogbegaafde kan zich soms onvoldoende bewust zijn van hoe buitengewoon knap iets is wat zij zelf tot stand hebben gebracht, omdat het soms of vaak met het grootste gemak komt. Wat daarbij soms ook niet helpt is dat hoogbegaafden, en zeker de uitzonderlijk hoogbegaafden, vaak moeilijk hun gedachten onder woorden kunnen brengen, omdat hun denken, denkpatronen en dynamiek hierin sneller gaan dan het praten. Hierdoor dragen ze iets aan dat niet alleen op meerdere gronden niet te volgen en niet te begrijpen valt, maar dat de context en uitleg die mensen nodig hebben om iets of maar een deel van het idee of creatie te begrijpen, dan ook nog eens voor een belangrijk deel ontbreekt.

Het is vaak niet in eerste instantie om de wereld te overtuigen van jouw ideeën en creaties, maar om zelf de vrijheid en autonomie te ervaren en iets te volbrengen dat voldoet aan jouw standaarden van denken, werkethiek, esthetiek, doorleven en beleven, en je grote behoeftes in dit alles. Vervolgens klopt het wat je als uitgewerkte theoretische visie op iets hebt gerealiseerd, omdat het niet alleen de werkelijkheid benadert en beschrijft, maar ook dieperliggende oorzaken en patronen ziet achter het onderwerp waar je op los bent gegaan. Dat is binnen de kaders van waarin je een theorie hebt uitgewerkt op basis van fundamentele grondslagen logisch. Je denkt en redeneert vanuit je model, en vanuit het model begrijp je in het vervolg bepaalde dingen die optreden en gebeuren in logische samenhang of in oorzakelijk verband. Hierin kun je ook verregaande voorspellingen doen die een diepe duiding en betekenis kunnen hebben.

Een voor velen onbereikbaar idee

Voor velen in de buitenwereld is het vaak onbereikbaar om in te kunnen zien wat het idee inhoudt en waar het vandaan komt, vaak omdat de buitenwereld niet de vermogens heeft zaken te zien en begrijpen die recht doen aan jouw idee. Ze kunnen het probleem niet in zijn multi-dimensionaliteit en grote gefacetteerdheid zien, begrijpen, doorgronden en verklaren. In veel gevallen zouden ze zelf nooit in staat kunnen zijn het te begrijpen en te zien, of überhaupt zelf zoiets te kunnen bedenken, vorm te geven of te creëren. Omdat ze het niet kunnen zien en begrijpen, is de reactie dat men het niet kan en wil omarmen, en het vervolgens niet serieus kunnen nemen. Vaak neemt men een houding aan dat als men het niet begrijpt, het niet klopt en/of niet terzake doet.

Een andere situatie is dat het idee deels wel te begrijpen is, maar deels ook niet, en alsnog niet geaccepteerd wordt. In een ander geval kan het idee om meerdere redenen, vanuit de onzekerheid om zich te onveilig te voelen, alsnog terzijde worden geschoven. De kans bestaat dat hoogbegaafden hierin voor de omgeving onjuist en onterecht in hun beleving tekortschieten. In aanvulling daarop kunnen zij vaak geheel of gedeeltelijk niet begrepen worden of zelfs niet serieus genomen worden.

Je idee in stukken knippen en vertalen

Dus na je fantastische idee, creatie of theorie uitgewerkt te hebben, is het doel om het op te knippen in een beperkt aantal begrijpelijke elementen en deze elementen te vertalen en in begrijpelijke samenhang te presenteren. Heeft men twijfel of vragen, dan kan je altijd extra informatie, diepere lagen, achtergronden en de nodige associaties aandragen. Het hoofddoel hierin is om alles in begrijpelijke en overzichtelijke stappen, begrijpelijke taal en in overzichtelijke samenhang te presenteren. Dit zodat de buitenwereld jou en je ideeën beter leert begrijpen, aannemen, het nut ervan inziet en mogelijkheden biedt om je ideeën vorm te geven en ten uitvoer te brengen.

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst ‘Isaac’ | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld via Unsplash | Stichting Hoogbegaafd!

The post De totstandkoming van originele ideeën en creaties bij uitzonderlijk hoogbegaafden en je plek in de wereld vinden appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

De locatie was een zwembadcomplex in Gent. Als je binnenloopt, ga je rechtdoor de trap op en loop je door een horecagelegenheid. Achterin rechts was een aangename hoge ruimte, ingericht met wat lange houten tafels en comfortabele stoelen. Toen ik rond 19.15 uur binnenliep, zaten er al acht mensen. Tegen 20.00 uur was de groep compleet. We waren uiteindelijk met een man of veertien.

De leeftijd van de deelnemers varieert meestal van begin 20 tot 60+ jaar. Wat de avond zo bijzonder maakte, was de ongedwongen sfeer, de openheid, de gespreksonderwerpen, de aandacht voor elkaar, de diversiteit qua leeftijd en het feit dat er niks op het programma stond. Hè, was er niks gepland? Nee! We hebben de hele avond gewoon met elkaar in wisselende samenstellingen zitten praten.

Aandacht voor iedereen

Je kon met een QR-code een drankje bestellen of wat te eten, en ondanks het feit dat iedereen deelnam aan een gesprek, soms één op één EN soms met een groepje, bleef de groep als een eenheid bij elkaar. Ik voelde me vrij om met iedereen te praten en met mij ook de anderen. De groep mengde zich voortdurend op een andere manier en was absoluut niet statisch.

In de gesprekken werd er veel gesproken over waar “we” maatschappelijk gezien snel tegenaan lopen. Het onderwijs was een onderwerp, uiteraard zou ik zeggen, en de persoonlijk strijd van eenieder, maar er was ook voldoende humor. Er speelden geen ego’s in de groep en er werd aandachtig naar elkaar geluisterd. Het was als een feestje met bekenden. De toon van de gesprekken bleef licht, zorgvuldig en aandachtig. Gesprekken werden niet lomp afgekapt en er was aandacht voor iedereen. Je kon ook gewoon stil zijn en luisteren.

Geen agenda

Een aantal mensen kenden elkaar al, maar er waren ook wat nieuwkomers. Ik begreep dat de groep vrijwel iedere maand bij elkaar komt zonder agenda. Gewoon fijn bij elkaar zijn zonder pretenties.

Het was een ontspannen, veilige en prettige avond die om 22.00 uur afliep. In 2025 kon de groep op deze locatie tot 24.00 uur blijven, maar de regels waren veranderd. Een deel van de groep wilde nog niet naar huis en spraken met elkaar af op een andere locatie vlakbij. Voor mij was het tijd om te gaan. Ik was rond 23.30 uur weer in Zundert.

Vandaag, zondag, ben ik maar direct in de pen gekropen. Ik hoop van harte dat de Gent-groep blijft bloeien. Het feit dat “we” bij elkaar komen blijft een apart gegeven, maar het voelt goed dát we bij elkaar komen en misschien is dat voldoende. Dank voor dit moment.

Meld je hier aan voor de Samen Zijn-bijeenkomsten van Stichting Hoogbegaafd!.

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Carlo Nabbe | Stichting Hoogbegaafd!

The post Verslag van de Hoogbegaafd! Samen Zijn-bijeenkomst in Gent op 11 januari appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

Het is inmiddels bij veel mensen bekend dat talent bij hoogbegaafdheid niet altijd als ideaal wordt gezien. Maar hoe zit dat dan als je extreem hoogbegaafd bent? Dat gedachten zó abstract en complex kunnen zijn, dat ze nauwelijks te bevatten zijn? Dat denkstijl een mismatching vormt tussen verwachting en wat daadwerkelijk wenselijk is? Dáár, waar juist de antwoorden zweven op de prangende vragen van het onontdekte en mysterieuze?

In werkelijkheid zijn hoogbegaafde mensen géén ‘superwezens’ die alle antwoorden klaar hebben, maar gewoon mensen van vlees en bloed met basisbehoeften. Zelf heb ik misschien wel meer fouten in mijn leven gemaakt dan de gemiddelde mens. Het is dan vooral belangrijk het leerplezier uit deze fouten te gebruiken, en fouten niet te zien als een afstraffing van je ego, in relatie tot een algemene prestatie-statusindex. ‘Leren van je fouten’, zo luidt het goedbedoelde devies. Maar in de context van ‘zware’ hoogbegaafdheid leeft dat doorgaans een stuk dieper.

Wat ís eigenlijk ‘exceptionally’ of ‘profoundly’ gifted (EPG)?

Of wie zich wil beperken tot de Nederlandse kretologie: uitzonderlijk hoogbegaafd / geniaal / briljant / hyperhoogbegaafd / UHB.

De definities lopen nogal uiteen wat dat aangaat. Het is bijzonder om waar te nemen hoeveel aandacht en energie uitgaat naar ‘hoe te benoemen’, en wie in terminologie gelijk heeft. Hoewel de geijkte beelden van een supertalent of een wonderkind met enige regelmaat voorkomen, is het niet per definitie een geijkt voorkomen bij elk van de EPG’ers. Uit eigen ‘hands-on’ ervaring kan ik beter uitleggen wat het níet is, dan wat het wél ‘is’. Het ‘zijn’ is namelijk veelal niet te meten, noch is dat nauwkeurig vast te stellen met meetbare instrumenten. Wat het niet ‘is’, maar wel een veegteken kan zijn, is: een kind dat met 6 jaar op conservatoriumniveau piano en viool speelt. Het ‘is’ geen: ‘Ik heb op mijn 11e mijn eerste universitaire bul op zak.’ Het ‘is’ ook niet dat ik binnen een halve minuut een Rubik’s Cube met mijn voeten kan oplossen.

Zelf kon ik digitaal en analoog klokkijken op de seconde met twee jaar. Ik maakte al sommen en kon Engels net zo goed spreken als Nederlands voor ik op de kleuterschool kwam. Ik kon cijfers boven de miljoen benoemen, terwijl anderen 1 + 1 = 2 leerden. Dat ‘is’ het dus ook niet. Dergelijke ontwikkelingen naar een écht hoog niveau, vragen veel training én talent. Maar bovenal kans! Kans krijgen van je omgeving hierin te worden toegelaten.

Voor gek versleten

In mijn geval werd ik voor gek versleten. De restschade kan flink zijn vanuit pesterijen, geïsoleerd worden en vanuit ‘domheid’ een scenario na te moeten leven. Een copingmechanisme waarin ik moest overleven om ‘mee te komen’. Ik heb gemerkt bij de zeldzame lotgenoten die ik ken, dat het meer regel is dan uitzondering. Als het niet om fricties met opleiding of werk gaat, is het wel door harde levenservaring.

EPG’ers zijn extra kwetsbaar, omdat de impact doorgaans zwaar, complex en langdurig wordt gedragen. Het wordt met intensiteit doorleefd. Het maakt emotieregulatie zeer uitdagend, omdat de impact ervan energetisch gezien haar aandacht direct opeist. Het ‘gave’ sleutelwoord: intensiteit. Iets wat als intimiderend, ongrijpbaar en vaak ook niet als iets positiefs wordt gezien of ervaren. Ironisch genoeg is dat júíst hetgeen wat de potentie van achterliggende talenten drijft. Vooral als men nog niet doorheeft dat men slim is, wordt dit aspect niet gezien. In mijn geval kan ik zeggen dat ik ruim 32 jaar in de veronderstelling leefde dat ik niets kon, niets wist en niets waard was.

Het is intens

Ik heb geen PhD of HBO op zak. Ik heb ‘slechts’ een MBO-diploma. Ik heb geen IQ-test of Mensa-pas dat bewijst dat ik tot een exclusieve intelligentieclub hoor. Ik héb het ontdekt en ik bén ontdekt door anderen. Vooral door de kenners op dat gebied. De geweldige gaven komen vaak met een hoge prijs. In mijn geval wordt die prijs betaald uit extreme hoogsensitiviteit. De impact van prikkelverwerking maakt alles een factor tig sterker in belevenis. Ik kan een heuse smaaksensatie hebben van gekookte kale rijst. Ik kan helemaal uitgeblust zijn na een drukke visite op een verjaardag. Als ik me scheer, voel ik alsof mijn huid eraf wordt gepeld. Als ik onder een douche sta van 40 graden, voel ik alsof ik kokend water over me heen krijg. Het is al snel ondragelijk en hels! Vroeger, als iemand geïrriteerd reageerde, kon ik ontzettend uit het veld geslagen zijn en soms maanden in stress zijn. Ik kan niet tegen het plotselinge of stroboscopie, omdat ik het contrast ook écht registreer, wat zeer uitputtend en gekmakend is.

Ik kijk constant in mijn omgeving, registreer mensen, geluiden, dieren, dingen. Ik lees, ik zie, ik voel, ik doorleef, ik voorspel, ik evalueer… zéér levendig en bewust. Intens, maar niet altijd even kalm. Ik haal zelfs inspiratie uit een troep kiezelstenen en bladeren op de weg. In groepsverband verveel ik me doorgaans snel. De gesprekstof boeit me meestal niet echt, zoals voetbalkritiek en ongelaagde discussies over politiek en wereldproblematiek. Vaak zoek ik diepgang en meerlagigheid in een gesprek. Het betekent niet dat ik altijd maar een hoogstaand gesprek wil. Ik verken liever de achterliggende gedachten en motivaties van anderen. Gewoon dingen die daadwerkelijk iets vertellen over die persoon, louter dan het pompeuze masker.

Wat maakt exceptionally en profoundly gifted zo onderscheidend?

Als ik kijk naar mezelf, dan is het niet ‘gewoon’ een leerhonger. Het is een vreselijk intense nieuwsgierigheid: een innerlijke krijs of oerkreet, als een krachtige energiestraal die uit me komt. Ik zoek wat erachter ligt: transcendentie, oftewel het verrijken en ontwikkelen van mezelf. Transcendentie en optimale ervaring, hand in hand: ‘flow’. Heel je wezen schreeuwt het uit! Als het me genoeg interesseert, móét ik en zál ik het weten, met ijskoude vastberadenheid om het te bereiken. Slaat het innovatieve om in repertoire handelingen of gesprekken, wordt het bijzonder snel saai. ‘We weten het nou wel! Volgende!’ Het is steeds uitgedaagd willen worden, maar ambivalent genoeg, is dat ik ook wéét dat ik me daaraan niet afhankelijk van moet opstellen.

Ik ben echter geen slaaf van mijn eigen gedachten of lichaamsbehoeften. Soms is afwisseling, zoals voor de tv hangen, of platvloerse humor hier en daar ook zeker een verfrissende ontspanning. De intensiteit en het complex-creatieve gaat doorgaans verder dan bij conventionele begaafdheid. Het is een spectrale gave en gaat zeer, zéér diep. Een EPG’er beleeft het gevoel als zodanig. Dat feit is op zich niet heel bijzonder, maar ik herken en begrijp ook de interactie, het ‘meta-gedeelte’ tússen die lagen: fundamentele semantiek. Niet alleen het intellectuele, maar vooral ook intuïtieve dynamiek. EPG’ers hebben het buitengewone latente vermogen dit om te kunnen buigen naar autonomie. De weg ernaar toe is echter ook vaak buitengewoon uitdagend. Ambivalent genoeg zoekt men die grens wel op; in de eerste instantie in het onderbewustzijn.

Wat zijn dan de ‘perks’?

Hier volgen wat duurdere kreten met wat uitleg:

• Interdisciplinair verenigen en expanderen. Oftewel, het samenvoegen van diverse aspecten van kennisvlakken. Vanuit daar het innovatieve ‘redeneren’ en zorgvuldig aftoetsen op waarheid en integriteit.
• Meta- en ortho-cognitief redeneren. Het proces, de dynamiek, het tot stand komen als zijgedachten betrekken. Het liefst zo veel mogelijk bij voorkeur naar wat écht authentiek is, wat écht juist is en dé waarheid omschrijft; status en conformisme negerend.
• Meta-paradoxaal in een matrix kunnen redeneren. De consequenties op korte en lange termijn overzien. Wereldrijk kunnen kijken. Luid en duidelijk de ironie van acties en beweringen in kunnen zien binnen systemen, of juist op individuele basis. En daarmee ook nog eens zichzelf te evalueren. Inschatten in welke mate dit noodzakelijk is.
• Architecturaal denken, ontwerpen, creatie. De oneindige creativiteit, vaak nuttige creativiteit met een doel. Niet zozeer creatie omwille van het creëren, of puzzelen omwille van het puzzelen; dat voelt vaak alleen maar plat en slaafs toegewijd aan. In plaats daarvan gáán voor vernieuwende, vaak ook revolutionaire esthetiek dat niet zelden ook een hoger doel dient. De semantiek en fundamentele architectuur al begrijpen voor het te hebben gelezen.
• Neologismen. Synthetiseren van nieuwe termen of zinnen die niet zouden misstaan in een woordenboek of encyclopedie. Niet omwille van marketing en interessant klinkende kretologie, maar omdat het juist voelt; dat taalgebruik recht doet aan de visuele voorstellingsvermogen in waar de boodschap wordt overgedragen.
• Noëtisch-epistemisch refereren. Niet alleen het zélf herkennen en het intrinsieke kompas die daarbij hoort herkennen, maar ook hoe dat tot stand komt: het wáárom! Het geheel in abstract-analoog perspectief reprojecteren op andere kennisvlakken (zie ook interdisciplinair verenigen). Het is niet alleen het begrijpen, maar ook het begrip zélf dat zowel intrinsiek als extern wordt geëvalueerd.
• Multipotentiaal talent. Oftewel: spectraal talent. Snel verveeld raken op één focus; vooral wanneer platte repertoirehandelingen de hoofdmoot bepalen. Wederom: begrijpen vóór het zintuigelijk is waargenomen en is gedefinieerd. Ergens worden neergezet waar je geen snars verstand van hebt en het pijlsnel eigen maken. Evaluatie- en optimalisatiestappen vóór zijn. Leertalent en analytisch vermogen zijn veelvoorkomende voorbeelden.

Diepgang vanuit het niets

Ik kan vanuit het niets ineens heel diep en breed ergens op ingaan. Ik verlies niet de hoofdcontext, maar ik doorzie het dynamisme en complexe samenhang in een rap tempo. Vergelijk het met een specialisatie van savant-autisme met de snelheid van ADHD, het perfectionistische in OCD, maar dan op meerdere fronten tegelijk. Als ik een nieuwe programmeertaal leer, ontdek ik al snel de plussen en minnen. Al snel heb ik een heel plan-de-campagne in mijn hoofd voor een eigen programmeertaal. Ik zie dan als een visionair hoe dat er helemaal uit komt te zien. Evaluaties en optimalisaties zijn al geïntegreerd. Ik hoef het uitgestippelde pad alleen nog maar te bewandelen.

Ik sterf van de ideeën. Ik barst uit mijn voegen en het liefst zou ik ze allemaal tegelijk doen. De bevlogen energie die erachter zit, is met geen pen te beschrijven! De kennis die ik erbij opdoe, of op wil doen, is ontzettend vraatzuchtig, gretig, bijna woedend, en als ik het toelaat, kan ik het niet loslaten voor ik het heb opgelost. Het is niet hetzelfde als obsessie, want ik kan mezelf echt terugfluiten. Maar als ik het laat gaan, dat gáát het! Het voelt alsof er een geketend beest staat te beuken tegen een gigantisch zware deur met kettingen. Het beukt… En beukt… Het gilt, het schreeuwt in een oerkreet… en dan breekt los; krachtig genoeg om een krater in de aarde te slaan!

De sensatie die daarop volgt is geen gewone, optimale ervaring. Het transcenderen is bij mij ontzettend heftig. Het niveau kan het volgende moment niet eens meer vergeleken worden. Zoals met tekenen en schrijven: alsof iemand anders het schreef of tekende. Gewoon… uit het niets!

Wat zijn de ‘vijanden’ van dergelijk potentieel?

• Conformistische meritocratie. Beloningen krijgen in wat de maatschappij vindt dat je die redelijkerwijs mag verwachten, op basis van wat de maatschappij ziet als gediplomeerde prestatie. Het kan de creatieve vrijheid enorm beperken. Ruimte is wat nodig is voor dergelijke gaven, zoals P. Susan Jackson stelt: ‘Where do I park my whale?‘ Het is alsof je een vrachtwagen bestuurt over een bospaadje. Het is alsof je met een Ferrari in de file staat en door een Fiat Panda wordt ingehaald die wel in de juiste rij staat. Je talenten voelen dan – althans in mijn geval – volstrekt nutteloos.
• Indoctrinatie en dogma. ‘Wij doen het al 30 jaar zo, zonder diepgaand onze eigen methodieken te bevragen.’ Klakkeloos aannemen wat de norm als wetenschappelijk bewezen voorschrijft, zonder uitdaging. Het blijkt dodelijk voor ware creativiteit en innovatie. Progressie omwille van progressie is niet per definitie vooruitgang. Bij mij roept het alleen maar recalcitrantie en vastberadenheid op.
• Compatibiliteitsproblemen. Dit is soms in de ruimste zin van het woord. Leersystemen die niet leren nadenken, maar stampen. Niet ‘klikken’ met iemand of met de omgeving wordt ook diep gevoeld. Het is meteen heel duidelijk aanwezig en wordt door de omgeving niet zelden opgevat als aanstellerij. Maatschappelijk willen ‘stralen’ met je kennis, met de bedoeling bij te dragen. Niet om anderen te verblinden of te overweldigen en al helemaal niet om plaatsen in de rangorde te veroveren. Doorgaans interesseert een EPG’er die statusverwerving geen ene moer! Men heeft daar vaak een heel ander doel bij: werkgeluk en je creatieve ei kwijt kunnen. Participeren en bijdragen aan het grotere geheel.
• Mismatching. Aansluitend op compatibiliteitsproblemen. Als men ziet dat een extreem talent zich uitdrukt, of het ware ‘IQ’ zich laat gelden, dan wordt dat vaak als ‘intimiderend’ opgevat. Vooral wanneer mooie dingen gevraagd worden, vanuit een relatief eenvoudige beeldvorming bij de ander/omgeving. Vacatures komen vaak nogal pompeus over qua verwachtingen. En als de EPG’er op de vacature solliciteert, blijkt hij of zij ineens ’teveel’. Andere hoogbegaafden hebben daar ook al regelmatig last van. Het is enorm schadelijk voor de kansen die geboden worden, zoals ik recentelijk al meer dan twee jaar heb ervaren en nog steeds ervaar. Niet alleen neemt het risico op ‘downsizen’ en zelfondermijning toe, maar ook het risico om te worden blootgesteld aan frustraties van allerlei bronnen, alsook de kans ergens juist niet op de juiste plek terecht te komen. Verveling en bore- of burn-out liggen op de loer. Volle potenties blijven onbenut.

Gaven gebruiken

Wanneer creativiteit, authenticiteit en idiosyncrasie worden ondermijnd en ruimte tot autonomie wordt afgepakt, werkt het des te destructiever uit. Het maakt vaak in het verlengde van ‘normale hoogbegaafdheid’ juist dat men níét de gaven kan gebruiken. Ambivalent genoeg heb ik als PG’er ook de enorme potentie aangewend – onbewust veelal – om dit soort problemen het hoofd te bieden in een context van zelfvertrouwen. Per slot van rekening wil ik net als iedereen ‘erbij horen’ en geaccepteerd worden.

Ik zou door het vuur gaan voor een goede vriend of een baas die mij goed behandeld en waardeert. Wie niet, zou je zeggen… In vele opzichten ben ik niet anders dan anderen!

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Mike Kruimel | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld via Unsplash | Stichting Hoogbegaafd!

The post Beide zijden van de talent-medaille voor uitzonderlijke en extreem hoogbegaafden (EPG’ers) appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

Onze tijd op aarde is beperkt, ik wil het leven omarmen en doen wat ik te doen heb en het liefste doe. Dat is een levenskunst die ik steeds probeer te verfijnen.

Het interview werd afgenomen en geschreven door Sofie van de Waart-Govaert.

Gepubliceerd in het AD op 19 december.

Download >

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Algemeen Dagblad

The post Interview Algemeen Dagblad op 19 december appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

Het antwoord op de vragen: ‘is het belangrijk om weten of ik hoogbegaafd ben?’ en ‘is een IQ-test noodzakelijk?’ is niet zomaar met ‘ja’ of ‘nee’ te beantwoorden. Vele randfactoren spelen daarin een rol. Ik zal proberen een antwoord te formuleren vanuit persoonlijke ervaring, vanuit de ervaring met mijn kinderen, en vanuit de ervaringen met de hoogbegaafde volwassenen die ik begeleid heb tussen 2018 en 2023.

Wanneer hoogbegaafde volwassenen onveilig gehecht zijn opgegroeid

De volwassenen die ik begeleid heb in mijn voormalige praktijk, waren vaak ‘onveilig gehecht’. In eenvoudig Nederlands: volwassenen die een moeizame relatie met hun ouders hebben/hadden. Het gegeven ‘moeizame relatie’ is breed: het hoeft niet te betekenen dat je overduidelijk misbruikt bent door (een van) je ouders (lichamelijk, emotioneel, seksueel). Er bestaat ook zoiets als emotionele verwaarlozing: er was onvoldoende aandacht voor de emotionele ontwikkeling en zielstrauma: er was onvoldoende aandacht voor de eigenheid van het kind.

Dat laatste – onvoldoende aandacht voor de eigenheid van het kind – kwam steeds terug bij de hoogbegaafde volwassenen die ik begeleid heb. Onze ouders zijn geboren in een andere tijdsgeest. Sommige van hen zijn geboren terwijl WO II nog in volle gang was. Er was op dat ogenblik weinig animo voor het mentale, emotionele en spirituele welbevinden van het individu. Andere behoeften stonden centraal zoals heropbouw, financieel welbevinden en fysieke gezondheid.

Het is nog maar vrij recent dat er aandacht is gekomen voor het mentale, emotionele en spirituele welbevinden van zowel volwassenen als kinderen. Onze ouders hadden vaak geen idee wat ‘mentaal, emotioneel en spiritueel welbevinden’ was. Over hoogbegaafdheid werd nog niks gezegd in die tijd. Dus ja, als je heden ten dage als hoogbegaafde volwassene rondloopt, is de kans vrij reëel dat er tijdens je opvoeding niet zoveel oog en oor was voor de typische eigenschappen die jou als hoogbegaafde uniek maken.

Als je als hoogbegaafd kindje dan ook nog eens bent opgegroeid binnen een gezin dat disfunctioneel was, bestaat de kans dat je ofwel heel erg bent gaan rebelleren als kind ofwel dat je aanpassingsgedrag bent gaan vertonen. Je bent je gaan aanpassen om toch maar te voldoen aan de verwachtingen van je ouders of om je ouders te ontzien.

Deze hoogbegaafde volwassenen zijn typisch degenen die op een gegeven moment in hun leven vastlopen op het werk, binnen relaties en binnen de maatschappij. Existentiële crisissen komen erg vaak voor bij ons. Onze hamvragen zijn dan: ‘Wie ben ik?’ en ‘Wat doe ik hier op deze aarde?’

Om een antwoord te kunnen formuleren op deze vragen, is het cruciaal om zowel onze ‘nurture’ als ‘nature’ te omarmen. Nurture is hetgeen we hebben meegemaakt. Nature bestaat uit de persoonlijkheidskenmerken waarmee we geboren zijn.

Als we onze hoogbegaafde kenmerken gaan miskennen of – erger nog – verdringen, verdringen we in feite onze eigen aard. Door onze eigen aard te verdringen, kunnen we onmogelijk een antwoord formuleren op de vraag: ‘Wie ben ik?’

Wanneer hoogbegaafde volwassenen zijn opgegroeid in een veilig, functioneel, warm gezin

Indien een hoogbegaafd kindje opgroeit in een gezin waarin het kindje ten volle tot ontwikkeling kan komen, waarin de unieke kenmerken van hoogbegaafdheid ten volle omarmd worden, kan het lijken dat het minder belangrijk is om hoogbegaafdheid te identificeren.

Als je leeft in een gemeenschap waarin iedereen er mag zijn, op zijn of haar eigen wijze, waarin er geen behoefte bestaat aan in ‘hokjes plaatsen’, dan is dat super. Herkenning van hoogbegaafdheid speelt dan minder een rol. Wanneer je echter leeft in een ‘beschaafde’ westerse maatschappij, waarin ‘gewoon zijn’ de norm is, waarin alles wat daar wat van afwijkt gediagnosticeerd wordt als ‘stoornis’ of ‘afwijking’, is het in mijn ogen cruciaal om te weten of je al dan niet hoogbegaafd bent, ook al kom je uit een warm nest. Waarom? Omdat hoogbegaafden een minderheid zijn, waardoor het gevoel van ‘er is iets mis met mij’ erg vaak speelt, ook al zijn deze hoogbegaafden veilig gehecht, ook al komen ze uit een warm gezin. Vaak lopen ze op school, binnen relaties of binnen het werkcircuit tegen situaties aan die ze als ‘onherkende hoogbegaafde’ niet kunnen plaatsen.

Wanneer je van jezelf weet dat je vele kenmerken van hoogbegaafdheid vertoont, helpt dat enorm om bepaalde reacties van anderen en van jezelf te kaderen. En om je uiterst intense gevoelens beter te kaderen. Om je overactieve brein te ‘begrijpen’. En om je hyper- of hypoactieve zenuwstelsel te kunnen balanceren.

Zolang je niet weet hoe het komt dat je anders denkt, dat je veel gevoeliger lijkt te zijn, dat je ‘anders’ in de wereld staat, geeft dat extra voedingsbodem aan de geïnternaliseerde gedachte ‘er is iets mis met mij’.

Als je heden ten dage leeft in een westerse maatschappij, is het meestal van onschatbare waarde om jezelf te herkennen in hoogbegaafdheid.

Op de hoogte zijn van je eigen hoogbegaafdheid als je kinderen hebt

Voor zover we nu weten, zijn kenmerken van hoogbegaafdheid genetisch bepaald. Indien je jezelf herkent in hoogbegaafdheid is de kans vrij groot dat je kind(eren) eveneens hoogbegaafdheid zijn. Het kan je een hele zoektocht binnen het onderwijs besparen indien vrij snel duidelijk is dat je kind vele kenmerken van hoogbegaafdheid vertoont.

Zonder twijfel is het erg waardevol om als ouder je eigen hoogbegaafdheid te herkennen, erkennen én omarmen. Het is een geschenk voor je potentieel hoogbegaafde kind.

En hoe zit het dan met IQ-testen?

Om op die vraag te antwoorden, is het belangrijk om een onderscheid te maken tussen ‘ben je volwassene of kind?’, ‘ben je hoogbegaafd met een eerder harmonisch profiel?’, ‘ben je veilig opgegroeid?’, ‘hoe hoog scoor je op vormen van intelligentie die niet te meten zijn via een standaard IQ-test?’

Zelf scoor ik hoog op minder voor de hand liggende vormen van intelligentie, zoals spirituele intelligentie (SQ) en transcendente intelligentie (TQ). Deze vormen van intelligentie zijn niet te meten via standaard IQ-testen. Hiervoor is een andere vorm van meting nodig.

Een standaard IQ-test is hier veel te beperkend. Hiervoor is uitgebreide, meer omvattende meting nodig. Testen kunnen dan het beste worden afgenomen door een professional met een degelijke kennis van zaken omtrent hoogbegaafdheid, uitzonderlijke begaafdheid die hoogbegaafdheid vanuit een totaalperspectief benadert. En – zeker niet onbelangrijk – de testen worden het beste afgenomen door iemand bij wie de geteste persoon zich op zijn/haar gemak voelt.

Hierbij komt dat een subgroep binnen hoogbegaafde kinderen en volwassenen een disharmonisch profiel kan vertonen. Vaak zijn ze erg goed op bepaalde vlakken en een heel stuk minder goed op andere vlakken. Zo kunnen dyscalculie, dyslexie en dyspraxie samengaan met hoogbegaafdheid. Dit kan betekenen dat standaard IQ-testen een vertekend beeld vormen. Daarnaast zijn alle testen, inclusief IQ-testen, momentopnames.

Met andere woorden: je hebt een erg bedreven tester nodig om een correcte conclusie te trekken, iemand die rekening houdt met al deze factoren.

Dit gezegd zijnde, merk ik wel dat het – vooral bij kinderen – zeker nuttig kan zijn om te testen. Wanneer je bijvoorbeeld ervoor wil kiezen om je kind naar een school voor hoogbegaafde kinderen te sturen, is een IQ-test vaak noodzakelijk.

Houd er echter ook rekening mee dat wanneer je kind eerder kenmerken van uitzonderlijke begaafdheid vertoont of een disharmonisch profiel heeft, een school voor hoogbegaafde kinderen niet altijd een ‘mirakeloplossing’ is. Soms ligt op deze scholen het accent te veel op intelligentie en gaan zij eerder uit van synchrone ontwikkelingsprofielen. En dat kan nogal eens ontmoedigend werken. Het allerbelangrijkste hierin is: kom goed beslagen ten ijs (hoofd), volg je gevoel (hart) en volg je intuïtie (buik). Voelt de school écht goed aan, en dan zowel voor jezelf als ouder als voor je kind? Dat aanvoelen mag zeker niet onderschat worden. Een school mag nog zo’n goede reputatie hebben, maar als je hoogbegaafde kind zich er niet thuis voelt, sta je nog niet veel verder. Net voor hoogbegaafde kinderen zijn het zich goed kunnen en durven voelen en het er gewoon mogen ‘zijn’ extreem belangrijk. Vaak zijn deze factoren veel belangrijker dan andere ‘credentials’.

Zijn mijn kinderen getest?

Onze dochter niet. Onze zoon wel. De aanleiding om een IQ-test bij onze zoon af te nemen, was omdat hij vastliep op school. Die test heeft een bepaalde houvast gegeven, maar tegelijk ook voor verwarring gezorgd omdat op dat ogenblik noch de school noch ikzelf beseften hoe we de disharmonische uitkomst van de test konden interpreteren. Op het testmoment had ik zelf nog erg weinig kennis omtrent hoogbegaafdheid. De persoon die de test had afgenomen evenmin. Dit gezegd zijnde, ben ik tevreden dat deze test destijds is uitgevoerd. Door het ‘bewijs’ van de hoge IQ-score van onze zoon is de bal verder aan het rollen gegaan. Het was het begin van mijn verdere verdieping in hoogbegaafdheid en van mijn zoektocht naar gepaste begeleiding zowel voor mijn zoon als voor mezelf.

Ben ik zelf getest?

Ik heb mij laten testen in 2021 door een organisatie die hoogbegaafdheid vanuit een totaalperspectief benadert. Uit de test bleek dat ik vooral hoog scoor op creatieve, existentiële en spirituele intelligentie. De creatieve intelligentie werd gelinkt aan transcendente intelligentie.

De reden waarom ik mij niet eerder had laten testen, is dat timing van zo’n test belangrijk is. In 2018 en 2019 ben ik door hevige processen van transformatie en traumaverwerking gegaan. Ik was op dat moment niet geïnteresseerd in een of andere test en had er onvoldoende energie voor. De testen die ik heb laten uitvoeren, zijn diepgaand, intens en kunnen om veel energie vragen. De timing is hierin belangrijk. Belangrijk is dat je de testen laat uitvoeren op een moment dat je energiepeil hoog genoeg is. Als je midden in een proces van traumaverwerking zit, is je energiepeil vaak lager dan gemiddeld.

Het allerbelangrijkste vind ik overigens niet zozeer een ‘zwart-op-wit-bewijs’. Voor mij is hét bewijs dat ik mezelf heel erg herken in de kenmerken van hoogbegaafdheid én dat ik intussen – eindelijk – manieren heb gevonden om ermee om te gaan, om mijn handleiding te kennen, om mijn eigenheid te omarmen.

Wat een reis, dit leven als hoogbegaafde.

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Inge Vandecaetsbeek | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld via Unsplash | Stichting Hoogbegaafd!

The post Persoonlijke reflecties op het belang van een IQ-test en omarmen van je hoogbegaafdheid appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.

In de toenemende aandacht voor hoogbegaafdheid, onder meer zichtbaar in onderwijsinitiatieven, media, wetenschap en belangenorganisaties, is er ook steeds meer aandacht voor uitzonderlijke hoogbegaafdheid. Als (uitzonderlijk) hoogbegaafde is het fijn om stukken van mezelf waar ik meestal weinig aansluiting op vind in anderen te herkennen en daarmee steeds vollediger in samenhang te begrijpen, zodat ook deze stukken steeds beter kunnen bijdragen aan het leven dat geleefd wil worden.

Bijvoorbeeld alles zelf creëren, helderwetendheid, heldervoelendheid en gevoeligheid voor onvriendelijkheid op een laag die soms nauwelijks te verwoorden of alleen indirect waarneembaar is: vergelijk een kind dat huilend de klas uit komt en de juf zegt:

Nee hoor, er was helemaal niks, we hebben héél leuk gespeeld vanochtend.

Kennelijk toch niet, want als een kind huilt, dan was er iets niet fijn. Ook voor niet-(uitzonderlijk) hoogbegaafden is het waardevol om te begrijpen hoe en onder welke omstandigheden mensen met deze kwaliteiten het best gedijen, zodat ook de samenleving als geheel er het meest profijt van heeft. En zo min mogelijk last, in termen van miscommunicatie, frictie en uitval. Voor iedereen is het fijn om in alle verschillen elkaar te blijven vinden in de gemeenschappelijkheid die we delen.

Helderheid en verbinding ten aanzien van hoogbegaafdheid

Ik denk dat er ten aanzien van hoogbegaafdheid en uitzonderlijke hoogbegaafdheid veel te winnen is in helderheid, verbinding en hoe er mee om te gaan als we er met het volgende perspectief naar zouden kunnen kijken:

1. Ieder mens is een unieke verschijningsvorm van neurodiversiteit en wordt bepaald door dezelfde, universele menselijke basisbehoeften.
2. Hoogbegaafdheid en uitzonderlijke hoogbegaafdheid liggen beide op de lijn van ontwikkeling in de richting van meer bewustzijn, het pad dat de mens sowieso te gaan heeft – uitzonderlijk hoogbegaafdheid in het verlengde van hoogbegaafdheid.

Toegenomen belangstelling voor (uitzonderlijke) hoogbegaafdheid

Ik licht dat hieronder verder toe, maar eerst deel ik iets over de context van de toegenomen belangstelling voor (uitzonderlijke) hoogbegaafdheid. De toegenomen ruimte en aandacht voor individualiteit en steeds verdere onderverdeling, met ieder groepje een eigen, steeds beter passend label, is een bredere ontwikkeling in de samenleving – denk bijvoorbeeld ook aan gender en seksuele oriëntatie. De nieuwe ruimte voor wie zich erin herkent, gaat af van de vanzelfsprekend genormeerde gemeenschappelijkheid zoals die was, waardoor individualiteit tegenover gemeenschappelijkheid dreigt te komen staan. Een dergelijke tegenstelling is niet nodig en ook niet wenselijk.

Ik sta voor een verbindend perspectief dat die tegenstelling overstijgt: een gemeenschappelijk menselijke basis waardoor de steeds verdere erkenning van individualiteit het gezamenlijke speelveld van menselijke diversiteit alleen maar vergroot. Individualiteit zonder gemeenschappelijkheid verdeelt. Individualiteit op een gezamenlijk menselijk speelveld is ruimte.

Gemeenschappelijke menselijke basis als verbindend perspectief

De gemeenschappelijk menselijke basis die ik als verbindend perspectief voorstel, berust op twee pijlers: neurodiversiteit in de volledige betekenis van het woord (ieder mens is uniek) en de universele menselijke basisbehoeften, inclusief de gevoelens wanneer daar niet aan voldaan wordt en de mechanismen om met die gevoelens te kunnen leven zolang ze niet verwerkt kunnen worden (ieder mens streeft in de basis hetzelfde na).

De eerste pijler is dat ieder mens uniek is, namelijk gevormd door de unieke combinatie van genetische aanleg, epigenetische invloeden en individuele levenservaringen die beleving en gevoel bepalen: nature x nurture leidt tot oneindige diversiteit. De ‘gemiddelde’ of ‘gewone’ mens bestaat niet. Onlangs – in het webinar The neuroscience of giftedness van Nicole Tetrault voor het Landelijk Kennisnetwerk Psychiatrie & Hoogbegaafdheid – werd in die lijn de term neuro-individualiteit voorgesteld, naast de bestaande termen neurodiversiteit, neurodivers, neurodivergentie en neurodivergent, waarvan de laatste twee meestal gebruikt worden in relatie tot hoogbegaafdheid, autisme, ADHD, dyslexie en discalculie. Wanneer we zouden kunnen uitgaan van oneindige diversiteit en aan zouden kunnen nemen dat iedere menselijke verschijningsvorm uniek is, zouden we zien dat onze individualiteit universeel is, zou niemand zich anders hoeven voelen of zich in hoeven houden om erbij te horen en zou gedeelde ruimte en begrip ontstaan voor ieders eigenheid.

De tweede pijler van de gemeenschappelijke menselijke basis is dat ieder mens de centrale behoefte aan verbinding heeft en de daaruit voortvloeiende basisbehoeften. Verbinding heeft prioriteit in ons op overleving gerichte brein, omdat het direct na fysieke veiligheid, bij overleving hoort. We redden het niet alleen. Als we ons de totale afhankelijkheid van een klein kind voorstellen, is het makkelijk te begrijpen dat verbinding overleving is. Verbinding is veiligheid: om te leven en tevoorschijn te komen. Zoals Gabor Maté zo mooi zegt: veiligheid is niet de afwezigheid van gevaar, maar de aanwezigheid van verbinding. Alles wat een mens nodig heeft om zich volledig te kunnen ontwikkelen en voluit en onbelemmerd te kunnen leven, ligt besloten in de centrale behoefte aan verbinding: de basisbehoeften om gehoord, gezien, geliefd, gesteund, begrepen, bevestigd, beschermd, betrokken, uitgedaagd, aangemoedigd, getroost, gedragen, gekoesterd en gevierd te worden en al het andere dat nooit uitputtend te beschrijven is maar wat we intuïtief allemaal weten wanneer we aan een klein kind denken.

Vervulling van basisbehoeften

In een klein kind is helder wat in de basis voor alle mensen geldt. Als volwassenen hebben we daar nog stukken van in te halen: alles wat we als kind gemist hebben en waar we ons als het ware langsgefrommeld hebben in plaats van dat het volledig verwerkt en ontwikkeld is. Dat langsfrommelen gebeurt met overlevingsmechanismen op het niveau van het kind in de leeftijd waarop ze ontstonden en kan niet voorkomen dat we er steeds opnieuw in geraakt kunnen worden, net zo lang tot het gemis alsnog verwerkt wordt. Als je met dit perspectief om je heen kijkt, herken je daar in ieder mens nog flarden van, die, al kunnen ze er heel anders uitzien, nog altijd wachten op die knuffel die niet kwam.

Het krachtigste beeld van natuurlijke, vanzelfsprekende vervulling van de basisbehoeften is voor mij dat van een kind dat de eerste stapjes zet, van de ene naar de andere ouder, van ganser harte toegejuicht, aangemoedigd door de blije, trotse ouders en alle grootouders en vrienden er in een warme kring omheen: enthousiast meelevend, klaar om te ondersteunen wanneer dat nodig is, maar zorgvuldig betrokken bij de prestatie van het kind om het zelf te doen. Zo moet het zijn!

In verbinding ontvouwen

Ik stel me voor hoe niet alleen deze, maar alle stappen en ieder tevoorschijn komen in de ontwikkeling van een kind, letterlijk en figuurlijk, van kleins af aan in het teken staan van de centrale behoefte aan verbinding. Wat op afwijzing stuit of ‘doodvalt’, wordt niet herhaald. Wat in verbinding ontvangen wordt, kan zijn en zich ontvouwen.

Dit mechanisme is ook één van de manieren waarop trauma wordt overgedragen: telkens wanneer een moeder in contact met het kind geraakt wordt, wordt haar betrokkenheid op de verbinding even verbroken. Kinderen zijn bijzonder sensitief op verbinding, die immers van levensbelang is. Daarbij gaat het er niet zozeer om wat de ouder zegt, maar hoe het werkelijk is (vergelijk: ‘Ik wou dat ik van kamperen hield’). Op deze manier vormt zich in het kind door trial en error een afgebakend taboeveld in de exacte vorm van het traumanetwerk van de moeder, waar het ten koste van alles uit zal blijven om de verbinding niet te verliezen.

Het gevolg is dat alles in dat veld moet worden weggemaakt, uit het contact en liefst ook uit het bewustzijn, waardoor het niet gedeeld, niet gevoeld en niet verwerkt kan worden. Zo ontstaat in de volgende generatie dus precies hetzelfde trauma, in de buiten de GGZ gebruikelijke definitie: iedere negatieve ervaring die niet verwerkt kon worden en daarom nog in het lichaam zit, waar het steeds opnieuw geraakt kan worden en tot uiteenlopende klachten en symptomen leidt. Net zo lang tot het alsnog verwerkt wordt.

Verbinding en kwetsing

Over het thema co-regulatie – verwerking door de aanwezigheid van een steunende ander – en hoe we de kwaliteit daarvan kunnen versterken, is bijzonder veel waardevols te zeggen, dat echter grotendeels buiten het bestek van dit artikel valt. Kinderen leren zichzelf reguleren door co-regulatie. Daardoor bepaalt de kwaliteit van de aanwezigheid van de ouder in hoeverre dit autonome, lichaamseigen proces van regulatie, heling en groei in het kind op gang kan komen en die kwaliteit is oneindig te versterken. Oneindig omdat het altijd beter kan, zowel door de consistentie van het perspectief als door je eigen belemmerende lading op te lossen. Als een kind van twee schreeuwt dat ze je nooit meer wil zien, voelen we allemaal wel aan dat dit een uiting van geraaktheid is en dat het kort gezegd een knuffel nodig heeft in plaats van dat we er inhoudelijk naar zouden moeten luisteren, maar in hoeverre kan je dat volhouden met een puber of een volwassene? Dat vraagt ontwikkeling, lading verwerken: van essentieel belang voor ouders, maar ook voor leraren, therapeuten en iedereen die bij gelegenheid de aanwezige ander is. Mensen met gereguleerde zenuwstelsels zijn in de hele samenleving, ook buiten de scope van je directe eigen cirkel, hard nodig.

De centrale behoefte aan verbinding en de daarin besloten liggende basisbehoeften, de kwetsing die we daar ieder van ons onvermijdelijk in hebben opgelopen en de mechanismen die we noodgedwongen ontwikkeld hebben om overeind te blijven en door te gaan, bepalen onze beleving, gevoel en gedrag veel meer dan we ons bewust zijn. Wat en wie we fijn vinden en wat en wie niet, wat we ten diepste steeds weer blijken na te streven, wat ons raakt, hoeveel last we daarvan hebben en hoe we daarop reageren, al dan niet bij voorbaat, staat allemaal in het teken van verbinding dan wel het uit het bewustzijn wegmaken van de kwetsingen die we daarin hebben ervaren.

Iedere kwetsing die niet verwerkt kan worden, wordt uit het bewustzijn weggemaakt en weggehouden met krachtige patronen zoals in het algemeen afreageren, hardheid, verslaving, geen empathie met jezelf en anderen en negatieve overtuigingen. Voorbeelden van veelvoorkomende patronen bij al dan niet uitzonderlijk hoogbegaafden zijn niet voelen, rationaliseren, uitstaan, terugtrekken uit contact of bij voorbaat afhaken, star je eigen lijn volgen, onzeker of juist superieur doen. Allemaal patronen die, krachtig als ze zijn – immers gebruik makend van alles wat we in ons hebben – verbinding en verdere ontwikkeling belemmeren, maar als ze zich voordoen, een afdruk zijn van hoe het ooit was, en noodzakelijk om te overleven. Ons op overleving gerichte brein doet alleen wat ons in de best mogelijke toestand brengt of wat nodig is om te overleven. Niets is random of onnodig, net als in een droom, die ons met heel andere, de grens van onze afweer overgesmokkelde ingrediënten exact het gevoel laat ervaren dat we nodig hebben om een stap verder in ons leven te komen. Een vuistregel: als een konijntje in de natuur het niet zou doen, is het een mechanisme dat kennelijk ooit noodzakelijk was om te overleven. Zoals de enige manier om een huilend kind echt en blijvend te laten stoppen met huilen is door het te troosten, zodat het kan verwerken, is verwerking van wat er onder ligt de enige manier om dergelijke belemmerende patronen fundamenteel te doen ophouden; als ze niet meer nodig zijn, houden ze vanzelf op.

Verbindend perspectief op hoogbegaafdheid en uitzonderlijke hoogbegaafdheid

Tot zover het verbindende perspectief van neurodiversiteit en universele menselijke basisbehoeften. Wanneer we vanuit dit perspectief naar hoogbegaafdheid en uitzonderlijke hoogbegaafdheid kijken, kunnen we ons door alle individuele variaties heen, het levenslange, alomtegenwoordige gebrek aan verbinding voorstellen, de afdruk daarvan in de gedragspatronen herkennen en beter meevoelen met de gedeelde menselijke behoeften eronder.

Als je van jongs af aan hebt ervaren dat je met je stralende zelf tevoorschijn komt en niet meer dan één op de vijftig, oplopend tot één op de duizend of meer mensen jouw opmerkingen, bedoelingen en grapjes überhaupt kan volgen (afhankelijk van welke grens je hanteert is ongeveer één op de vijftig mensen hoogbegaafd en één op de duizend uitzonderlijk hoogbegaafd), heb je in je leven heel veel niet-aansluiting ervaren. Alle frustratie, eenzaamheid en pijn die dat gegeven heeft, zal in de meeste gevallen niet geheel verwerkt zijn en dus met krachtige patronen moeten worden weggehouden om niet definitief af te haken maar toch steeds te blijven proberen. Gemankeerd, ambivalent, minder effectief dan onbevangen. Bij topprestaties, bijvoorbeeld in sport – het verschil tussen goed en geniaal – of muziek – het verschil tussen mooi of dat het je raakt – zie je dat effect uitvergroot, maar vrije flow is voor iedereen de basis voor welbevinden en prestatie. Vanwege de uitzonderlijke kwaliteiten van al dan niet uitzonderlijk hoogbegaafden kan het overigens heel goed zijn dat de beperkingen niet worden opgemerkt, omdat de kwaliteiten de belemmeringen compenseren en het functioneren daardoor nog steeds voldoende of zelfs nog uitzonderlijk is.

De essentie van hoogbegaafdheid en uitzonderlijke hoogbegaafdheid

Hoewel de centrale behoefte aan verbinding en de basisbehoeften die daarin besloten liggen universeel zijn, zijn er binnen de diversiteit aan menselijke verschijningsvormen grote verschillen ten aanzien van de vraag wat er nodig is om ze in te vullen. Het antwoord op deze vraag geeft het raamwerk voor hoe en onder welke omstandigheden hoogbegaafden en uitzonderlijk hoogbegaafden het beste gedijen. Om te begrijpen hoe de universele basisbehoeften zich vertalen naar (uitzonderlijke) hoogbegaafdheid, kom ik toe aan het tweede deel van het voorgestelde perspectief: een nadere uitwerking van wat hoogbegaafdheid en in het verlengde daarvan uitzonderlijke hoogbegaafdheid in essentie is.

Voor mij ligt hoogbegaafdheid, en in het verlengde daarvan uitzonderlijk hoogbegaafdheid, op de lijn van ontwikkeling in de richting van meer bewustzijn: intenser, preciezer, meer gelaagd en/of meeromvattend, zoals bijvoorbeeld ook consistentie, context, uniciteit, authenticiteit, openheid, bedoeling, lading, betekenis, zin, waarde, verbinding, wat je erbij voelt, ook fysiek, hoe het je raakt, wat het effect is, associaties en parallellen met stukjes uit films, romans, muziek, poëzie, kunst, inspiratie, ontwikkelingen in de samenleving en in de wereld en alle denkbare perspectieven, zoals systemisch, existentieel, biologisch, vanuit het zenuwstelsel en spiritueel: soms allemaal tegelijk, op verschillende niveaus en in volledige samenhang.

Communicatie vanuit een dergelijk vérgaand bewustzijn, komt als vanzelf met beelden, metaforen en andere kunstgrepen, vaak verschillende door elkaar heen, omdat hetgeen je wil delen niet ongefragmenteerd in directe taal te vatten is; alsof je een tuin wil bouwen met lego, maar er alleen maar wielen en bakstenen zijn. Of de impact wil beschrijven van een kunstwerk dat je raakt, en ieder stukje waar je begint zich zo ver vertakt en verfijnt, dat het geheel steeds verder weg raakt in plaats van dichterbij komt. Frustrerend, maar ook divers, uitdagend, rijk, interessant, betekenisvol, vermoeiend, nooit af.

Mismatch in aansluiting vanuit meer bewustzijn

Vanuit meer bewustzijn steekt alles veel nauwer en is er grote kans op mismatch in aansluiting en communicatie met anderen die al deze dimensies niet bij hun overwegingen betrekken. Een simpel voorbeeld: ‘ik zeg toch dat ik niet boos ben’, terwijl de stoom uit je oren komt, is een inconsistentie op een laag die iedereen zal herkennen, maar verdergaand bewustzijn zal vaak niet gedeeld worden en als frustrerend, tergend, belerend, overdreven, belemmerend of vermoeiend ervaren worden. Wat is bijvoorbeeld (de kwaliteit van) verbinding als je onbewust steeds verdwijnt, niet bij jezelf bent? Of wat is de waarde van alle energie die collectief gestoken wordt in meeklagen – met de wolven in het bos – over wat binnen de korte aandachtsspanne van het nieuws is, terwijl overal in de wereld hetzelfde gebeurt, alleen kleiner, ook in je directe omgeving, en we die opgetelde energie zoveel beter zouden kunnen gebruiken om de wereld ieder op onze eigen plek iets mooier te maken; de grens van goed en kwaad loopt niet tussen mensen door, maar er dwars doorheen. Of hoe we zo afgesloten kunnen zijn van de wereld om ons heen, dat we niet zien hoe alles en iedereen dat/die we denken buiten te sluiten, uiteindelijk destructief bij ons terugkomt: in de voedselketen, sociale onrust en letterlijk en figuurlijk in het klimaat. Iedere mismatch is net zo pijnlijk van de kant van de (uitzonderlijk) hoogbegaafde, die deze als tergend, onjuist, willekeurig, onrechtvaardig, zinloos en eenzaam zou kunnen ervaren, een woestijn van niet-aansluiting.

Voor mij is meer bewustzijn sowieso de essentie van menselijke ontwikkeling, noodzakelijk voor de complexe problemen waar de wereld mee kampt, en ook de essentie van verwerking: steeds meer informatie meenemen in het proces van reageren, aanpassen, afstemmen, zodat op ieder moment de in de omstandigheden best mogelijke toestand bewerkstelligd wordt. Hoe meer bewustzijn daarin meedoet, hoe beter de uitkomsten. Let wel: in de werkelijkheid is alles – alle factoren, perspectieven et cetera – al aanwezig. De beperking ligt in ons: hoeveel van die waarheid een mens kan verdragen. Dat wil zeggen: zonder gek te worden, gefrustreerd, te moe, afgehaakt, somber, et cetera. Ontwikkelen is verwerken. Verwerken is ontwikkelen. En niet onbelangrijk, omdat de mens van nature gericht is op verbinding: op een manier die het individu overstijgt.

Een interessante vraag terzijde zou zijn of dat laatste met kunstmatige intelligentie ook het geval is, met andere woorden: of AI ooit zo ver zal komen als het volledige potentieel van de mens. Ik heb geen verstand van AI, maar ben sterk geneigd te denken dat de natuur, de mens altijd grootser is, verder, complexer dan we als mensen precies kunnen begrijpen en namaken. Zoals de diversiteit in de genenpool in de mens, de vorige generatie en de mensheid als geheel ook altijd oneindig groter is dan iedere concrete manifestatie daarvan. Het roept de associatie op met de talloze al dan niet uitzonderlijk hoogbegaafden die ik gesproken heb, inclusief mijzelf, die hun niet-hoogbegaafde therapeuten zo probeerden te instrueren dat die precies datgene zouden doen en zeggen wat ze nodig hadden, om er dan uiteindelijk achter te komen dat dat nooit gaat werken omdat iedere instructie altijd iets minder wordt. Omdat zijn zo veel meer dimensies heeft dan doen.

Dit alles overwogen hebbende, wat kunnen we daar dan mee?

Het verbindende perspectief van universele menselijke basisbehoeften en algehele neurodiversiteit en dat van hoogbegaafdheid en in het verlengde daarvan uitzonderlijke hoogbegaafdheid in essentie, met alle individuele variaties, als meer bewustzijn omarmen, versterkt het begrip voor en de aansluiting met hoogbegaafden en uitzonderlijk hoogbegaafden, zoals het uitmaakt of je een kind ziet als krijsend of als een kind in nood dat ergens door geraakt is. De manier van kijken maakt verbinding mogelijk en verbinding is de veiligheid om voluit te leven wat geleefd wil worden, te verwerken en te groeien. Dit ten voordele van het geheel en iedereen daarbinnen.

Concreet gaat dat ook in tegen de technische benadering die vaak ten aanzien van diagnoses en labels zoals hoogbegaafdheid of uitzonderlijk hoogbegaafdheid lijkt te ontstaan, waarin problemen op het betreffende label worden gegooid en de menselijke verbinding naar de achtergrond of geheel uit het zicht verdwijnt. Precies het tegenovergestelde van wat er nodig is: verbinding. Als een kind huilt, dan is er iets; je hoeft niet te weten wat het is om te weten dat het er is en het te kunnen troosten (co-reguleren). Als iemand problemen heeft of op welke manier dan ook ontregeld is, is er vóór alles verbinding nodig om weer te kunnen reguleren, verwerken, ontwikkelen.

Het bestaande kloppender maken

Daarnaast geeft dit perspectief hopelijk een raamwerk waaruit uiteenlopende toepassingen volgen voor onderwijs, therapie en andere situaties waar gewerkt wordt met (uitzonderlijk) hoogbegaafden: er hoeft niet zozeer iets nieuws of anders verzonnen te worden, maar het moet gewoon beter kloppen. Verder doordacht, consistenter, meer conceptueel, open voor voortgaande ontwikkeling en dat alles in verbinding en liefst met behulp van de (uitzonderlijk) hoogbegaafden zelf. Wie daar de aardigheid niet van inziet, is waarschijnlijk niet de juiste persoon op die betreffende plek. Dat is dan ook goed om te weten. Wie er zin in heeft, de uitdaging aandurft zonder daarbij iets weg te maken en vóór alles zichzelf wil blijven ontwikkelen, zou weleens de juiste persoon op de juiste plek kunnen zijn. Het zou heel goed kunnen dat die persoon zelf ook hoogbegaafd of uitzonderlijk hoogbegaafd is.

Hetzelfde geldt voor therapie en coaching. Als je merkt dat je innerlijk afhaakt bij de intensiteit, veelheid, hoogte, breedte, diepte en ga zo maar door van de (uitzonderlijk) hoogbegaafde of die niet kan volgen, merkt de (uitzonderlijk) hoogbegaafde dat ook en is er geen verbinding, veiligheid, co-regulatie en ruimte om te verwerken of te groeien. Net zoals bij het kind en de moeder in het eerdergenoemde voorbeeld, bepalen de innerlijke, vaak onbewuste grenzen van de hulpverlener de grenzen van de verwerking en groei. Bovendien is het bijzonder belastend, pijnlijk en soms zelfs beschadigend om je zo open te stellen als in therapie naar iemand die niet op je wezen kan aansluiten. Het is verwaarlozend om van alle bewustzijn dat je hebt, maar in een zeer beperkt deel gezien, begrepen en ontvangen te worden, alsof de rest niet bestaat en alsof het te scheiden zou zijn. Veelgevraagd, maar don’t shoot the messenger. Ik denk dat dit is wat er nodig is.

Diversiteit omarmen vanuit verschillen

En omdat hoogbegaafdheid en in het verlengde daarvan uitzonderlijk hoogbegaafdheid in essentie meer bewustzijn is, en meer bewustzijn de universele weg van menselijke ontwikkeling, is wat goed en fijn en zelfs noodzakelijk is voor (uitzonderlijk) hoogbegaafden, goed en fijn voor iedereen. Ook al verschillen mensen in de mate waarin ze zich ervan bewust zijn, ieder mens en de wereld als geheel heeft er baat bij als dingen beter kloppen, preciezer afgestemd zijn, consistenter, met meer perspectieven rekening houdend. Denk aan onderwijsaanbod, therapie en coaching, in organisaties, beleid, alles!

Eigenlijk zijn dit heel simpele conclusies, maar in toepassing eindeloos verder te ontwikkelen. Daarom is dit een perspectief en geen kant-en-klare gebruiksaanwijzing. Een perspectief is iets dat je kan doorgronden en naast alle andere perspectieven op je eigen manier, in je eigen specifieke situatie, kan toepassen. Ik ga er vanuit dat iedereen dat voor zijn eigen specifieke situatie het beste weet en kan. Omarmen van diversiteit impliceert respect en ruimte voor ieders unieke wezen en pad: dat is het mooiste, fijnste, meest volledige wat een mens de wereld te bieden heeft.

That radiance
you have always
carried with you
as you walk
both alone
and completely
accompanied
in friendship
by every corner
of the world
crying
Allelujah.

The Bell and the blackbird, David Whyte

Wij steunen jou. Steun jij ons ook?

NU DONEREN

© Tekst Irene van der Schaar, 3D Flow Brainspotting + ISTDP | Redactie Alice K. Burridge van Green Writing | Beeld via Unsplash | Stichting Hoogbegaafd!

The post Hoogbegaafdheid en uitzonderlijke hoogbegaafdheid in het verbindende perspectief van universele menselijke basisbehoeften en neurodiversiteit appeared first on Stichting Hoogbegaafd!.