Faalangst bij hoogbegaafde kinderen

Faalangst. U heeft er vast weleens van gehoord. Maar wat is faalangst nu eigenlijk en wat valt eraan te doen?

Er zijn drie soorten faalangst:

  • Cognitief: bijvoorbeeld de angst voor toetsen
  • Sociaal: niet durven spreken in het kringgesprek uit angst iets doms te zeggen
  • Fysiek: bijvoorbeeld bij gym, of voetballen op het schoolplein

Vaak komen deze in combinatie voor: bij een spreekbeurt is het kind bang dat het de tekst vergeet (cognitief) omdat alle kinderen naar hem kijken (sociaal) en dat het de plaatjes zal laten vallen door het trillen (fysiek).

Kinderen die faalangst ervaren, krijgen vaak last van lichamelijke klachten: ze slapen bijvoorbeeld minder goed, krijgen op de ochtend van de toets geen hap door hun keel, krijgen diarree enzovoort. Een beetje zenuwachtigheid voor een toets kan geen kwaad: je kunt je er beter door concentreren op je taak. Bij faalangst blokkeert het kind echter: het kan zich niet concentreren door de angstige gedachte dat het toch wel mis zal gaan. Dan ontstaat een self-fulfilling prophecy: door de overheersende angst te falen, faalt het kind inderdaad. Het kind bevindt zich dan in een neerwaartse spiraal.

Ouders kunnen hun kind helpen door het in de eerste plaats te accepteren zoals het is en dit duidelijk te laten merken. Faalangstige kinderen hebben nogal eens de neiging te denken dat hun ouders hen alleen waarderen als ze goed presteren. Ook positieve opmerkingen buigen zij in gedachten om in iets negatiefs. De ouders kunnen benadrukken dat het kind niet perfect hoeft te zijn en dat zij dit zelf ook niet zijn. Wanneer een ouder iets verkeerd heeft gedaan moet hij dit dus niet wegmoffelen, maar openlijk vertellen wat er misging en hoe hij het gaat oplossen. Hier leert het kind belangrijke copingstrategieёn van.

De leerkracht kan het kind helpen door nieuwe taken in kleine, minder overweldigende, stapjes te verdelen. Het kind moet weer succeservaringen opdoen. Bij een hoogbegaafd kind is het echter wel van belang de stof daarna weer zo snel mogelijk steeds wat moeilijker en onoverzichtelijker te maken. Steeds zó dat het kind het nog net kan overzien en het nog net aandurft. Een nieuwe opdracht kan worden geïntroduceerd als iets leuks, waar men veel van kan leren. Fouten zijn geen probleem: daar leer je van. Ook iets eenvoudigs als aangeven wat goed ging, in plaats van alleen met rood aangeven wat niet goed ging, kan helpen.

Voor zowel ouders als leerkrachten geldt: beloon het kind voor de inspanning, niet voor de prestatie. Het hoogbegaafde kind hoeft zich bij het reguliere werk vaak nauwelijks in te spannen om tot een goed resultaat te komen en is dus gewend alles in één keer te kunnen. Als iets eens níét zo gemakkelijk lukt, kan faalangst de kop opsteken. Het kind denkt hier niet slim genoeg voor te zijn en geeft het op. Maar dat is niet de ware oorzaak: het kind moet gewoon nog leren door te zetten. Probeer het kind dus zeker niet te ontzien door de taak over te nemen. Dit leidt tot aangeleerde hulpeloosheid en dan is het kind alleen maar verder van huis. Het kind moet leren het zelf te doen.

Jessica van der Spek

Jessica van der Spek is Orthopedagoog-Generalist en Specialist in Gifted Education. Ze werkt bij Adviesbureau Hoogbegaafdheid Pluspunt in Maassluis, een expertisecentrum voor dubbel bijzondere kinderen. Onder de naam Jessica Colins schrijft zij boeken voor kinderen bij wie de ontwikkeling net wat anders verloopt dan anders.


© Jessica van der Spek | Redactie Alice via >>Force of Nature<< | Stichting Hoogbegaafd!

E-magazine ontvangen

Print Friendly, PDF & Email
By | 2018-04-24T01:53:32+00:00 februari 12th, 2016|Hoogbegaafde kinderen|0 Comments

About the Author:

Stichting Hoogbegaafd! verbindt, informeert en onderzoekt (ouders en begeleiders van) hoogbegaafden van alle leeftijden en achtergronden, ouders en begeleiders van hoogbegaafden en overige geïnteresseerden. Dat doen we met bijeenkomsten, een diverse online community, het schrijven van online artikelen, het onderhouden van een kennisportaal en het onderzoeken van bepaalde deelaspecten van hoogbegaafdheid. Empathie & Vertrouwen, Inclusie & Diversiteit, Integriteit & Discretie, Grondigheid & Wetenschappelijkheid zijn onze kernwaarden. We zetten hoog in op het gebruik van nieuwe media om op dynamische, interactieve en kritische wijze ons netwerk te onderhouden en informatie te verspreiden. We kijken verder dan een IQ-score: een hoogbegaafde is een hoogbewust persoon, soms ontestbaar. We benaderen hoogbegaafdheid als een positieve kwaliteit waarmee we als drijfveren middenin de maatschappij staan.

Geef een reactie